6. Paṇḍitavagga

 

Pāḷi 76 [6.1] Paṇḍita

nidhīnaṁ va pavattāraṁ
yaṁ passe vajjadassinaṁ,
niggayhavādiṁ medhāviṁ
tādisaṁ paṇḍitaṁ bhaje,
tādisaṁ bhajamānassa
seyyo hoti na pāpiyo.

Patna 206 [12.12] Attha

nidhino va pravattāraṁ
yaṁ paśśe vajjadaṁśinaṁ |
nighyavādiṁ medhāvīṁ
tārisaṁ puruṣaṁ bhaje |
tārisaṁ bhajamānassa
śreyo hoti na pāpiyo ||

Gāndhārī 231 [14.8] [Paṇida]

nisedara pravatara
yo paśi vajidaśaṇa
nigiśavadi medhavi
tadiśa paṇada bhayi
tadi bhayamaṇaṇa
ṣeho bhodi na paviu.

Udānavarga 28.7 Pāpa

niṣeddhāraṁ pravaktāraṁ
yaj jāned vadyadarśinam /
nighyavādinaṁ dhīraṁ
tādśaṁ satataṁ bhajet /
tādśaṁ bhajamānasya
śreyo bhavati na pāpakam //


Pāḷi 77 [6.2] Paṇḍita

ovadeyyānusāseyya,
asabbhā ca nivāraye,
sataṁ hi so piyo hoti,
asataṁ hoti appiyo.

Patna 207 [12.13] Attha

ovadeyā anuśāseyā
asabbhāto nivāraye |
satāṁ hetaṁ priyaṁ hoti
asatāṁ hoti apriyaṁ ||

Gāndhārī 230 [14.7] [Paṇida]

anuśaśadi ovadadi
asabhe hi navaraö
paṇidaṇa prio bhodi
balaṇa bhodi aprio.

Udānavarga 5.26 Priya

avavadetānuśāsīta
cāsabhyāc ca nivārayet /
asatāṁ na priyo bhavati
satāṁ bhavati tu priyaḥ //


Pāḷi 78 [6.3] Paṇḍita

na bhaje pāpake mitte,
na bhaje purisādhame,
bhajetha mitte kalyāṇe,
bhajetha purisuttame.

Patna 205 [12.11] Attha

na bhajetha pāpake mitre
na bhajetha puruṣā 'dhame |
bhajetha praṁñe medhāvī
bhajetha puruṣottame |
tārise bhajamānassa
śreyo hoti na pāpiyo ||

 

Udānavarga 25.3 Mitra

na bhajet pāpaka mitraṁ
na bhajet puruṣādhamam /
bhajeta mitraṁ kalyāṇaṁ
bhajed uttamapūruṣam //


Pāḷi 79 [6.4] Paṇḍita

dhammapīti sukhaṁ seti,
vippasannena cetasā,
ariyappavedite dhamme
sadā ramati paṇḍito.

Patna 348 [19.7] Citta

dhammaprītirasaṁ pāttā
viprasannena cetasā |
ayirapravedite dhamme
sadā ramati paṇḍito ||

Gāndhārī 224 [14.1] [Paṇida]

dhamapridi suhu śayadi
viprasaneṇa cedaso
ariapravedidi dharmi
sada ramadi paṇidu.

Udānavarga 30.13 Sukha

dharmaprīti sukhaṁ śete
viprasannena cetasā |
āryapravedite dharme
ramate paṇḍitaḥ smtaḥ //


Pāḷi 80 [6.5] Paṇḍita

udakaṁ hi nayanti nettikā,
usukārā namayanti tejanaṁ,
dāruṁ namayanti tacchakā,
attānaṁ damayanti paṇḍitā.

 

 

Udānavarga 17.10 Udaka

udakena nijanti nejakā
iṣukārā namayanti te
jasā |
dāru namayanti takṣakā
hy ātmānaṁ damayanti paṇḍitāḥ //


Pāḷi 81 [6.6] Paṇḍita

selo yathā ekaghano
vātena na samīrati,
evaṁ nindāpasaṁsāsu
na samiñjanti paṇḍitā.

Patna 93 [6.10] Śoka

śelo yathā ekaghano
vātena na samīrati |
evaṁ nindāpraśaṁsāsu
na samīranti paṇḍitā ||

Gāndhārī 239 [14.16] [Paṇida]

śelu yadha ekakhaṇo
vadeṇa na sabhijadi
emu ninapraśaaṣu
na sammijadi paṇida.

Udānavarga 29.49 Yuga

śailo yathāpy ekaghano
vāyunā na prakampyate |
evaṁ nindāpraśaṁsābhir
na kampyante hi paṇḍitāḥ //


Pāḷi 82 [6.7] Paṇḍita

yathā pi rahado gambhīro
vippasanno anāvilo,
evaṁ dhammāni sutvāna
vippasīdanti paṇḍitā.

Patna 275 [15.15] Āsava

yathā hrado 'ssa gaṁbhīro
viprasanno anāvilo |
evaṁ dhaṁmāṇi sottāna
viprasīdaṁti paṇḍitā ||

Gāndhārī 225 [14.2] [Paṇida]

yatha vi rada gammiro
viprasano aṇavilo
emu dhamu ṣuṇitvaṇa
viprasidadi paṇida.

Udānavarga 17.11 Udaka

yathā hradaḥ sugambhīro
viprasanno hy anāvilaḥ /
evaṁ śrutvā hi saddharmaṁ
viprasīdanti paṇḍitāḥ |/


Pāḷi 83 [6.8] Paṇḍita

sabbattha ve sappurisā vajanti,
na kāmakāmā lapayanti santo,
sukhena phuṭṭhā atha vā dukhena,
noccāvacaṁ paṇḍitā dassayanti.

Patna 80 [5.16] Attha

sabbattha ve sappuruṣā bhavanti
na kāmakāmā lapayanti santo |
sukhena phuṭṭhā uttavā dukhena
noccāvacaṁ sappuruṣā karonti ||

Gāndhārī 226 [14.3] [Paṇida]

sarvatra ya sapuruṣa vivedi
na kamakama lavayadi dhira
suheṇa phuṭha adhava duheṇa
na ucavaya paṇida daśayadi.

Udānavarga 30.52 Sukha

sāpatrapāḥ satpuruṣā bhavanti
na kāmahetor lapayanti santaḥ /
spṣṭā hi duḥkena tathā sukhena
noccāvacāḥ satpuruṣā bhavanti //


Pāḷi 84 [6.9] Paṇḍita

na attahetu na parassa hetu,
na puttam icche na dhanaṁ na raṭṭhaṁ,
na iccheyya adhammena samiddhim attano,
sa sīlavā paññavā dhammiko siyā.

Patna 326 [17.21] Ātta

nevāttaheto na parassa heto
na saggam icche na dhanaṁ na rāṣṭaṁ |
necche adhammeṇa samddhim āttano
so śīlavā praṁñavā dhāṁmiko siyā ||

Gāndhārī 324 [20.3] [Śilavaga?]

yo natvahedu na parasa hedu
pavaṇi kamaṇi samayarea
na ichi a . . samidhi atvaṇo
so śilava paṇidu dhamio sia.

 


Pāḷi 85 [6.10] Paṇḍita

appakā te manussesu
ye janā pāragāmino,
athāyaṁ itarā pajā
tīram evānudhāvati.

Patna 261 [15.1] Āsava

appakā te manuṣyesu
ye janā pāragāmino |
athāyam itarā prajā
tīram evānudhāvati ||

 

Udānavarga 29.33 Yuga

alpakās te manuṣyeṣu
ye janāḥ pāragāminaḥ /
atheyam itarāḥ prajās
tīram evānudhāvati //


Pāḷi 86 [6.11] Paṇḍita

ye ca kho sammad akkhāte
dhamme dhammānuvattino
te janā pāram essanti,
maccudheyyaṁ suduttaraṁ.

Patna 262 [15.2] Āsava

ye ca kho saṁmadākkhāte
dhamme dhaṁmānuvattino |
te janā pāraṁ ehiṁti
maccudheyaṁ suduttaraṁ ||

 

Udānavarga 29.34 Yuga

ye tarhi samyag ākhyāte
dharme dharmānudarśinaḥ /
te janāḥ pāram eṣyanti
mtyudheyasya sarvaśaḥ //


Pāḷi 87 [6.12] Paṇḍita

kaṇhaṁ dhammaṁ vippahāya
sukkaṁ bhāvetha paṇḍito,
okā anokaṁ āgamma
viveke yattha dūramaṁ.

Patna 263 [15.3] Āsava

kihne dhamme viprahāya
śukre bhāvetha paṇḍitā |
okā anokam āgaṁma
viveko yattha dūramaṁ ||

 

Udānavarga 16.14 Prakirṇaka

kṣnāṁ dharmāṁ viprahāya
śuklāṁ bhāvayata bhikṣavaḥ /
okād anokam āgamya
vivekam anubṁhayet /
tatra cābhirametāryo
hit
kāmān akiñcanaḥ //


Pāḷi 88 [6.13] Paṇḍita

tatrābhiratim iccheyya
hitvā kāme akiñcano,
pariyodapeyya attānaṁ
cittaklesehi paṇḍito.

Patna 264 [15.4] Āsava

tatthābhiratim eṣāṇā
hettā kāme akiṁcanā |
pariyodametha āttānaṁ
cittaṁ kileśehi sabbaśo ||

 

Udānavarga 16.14 Prakirṇaka

kṣnāṁ dharmāṁ viprahāya
śuklāṁ bhāvayata bhikṣavaḥ
/
okād anokam āgamya
vivekam anubṁha
yet /
tatra cābhirametāryo
hit kāmān akiñcanaḥ //


Pāḷi 89 [6.14] Paṇḍita

yesaṁ sambodhi aṅgesu
sammā cittaṁ subhāvitaṁ,
ādānapaṭinissagge
anupādāya ye ratā,
khīṇāsavā jutimanto
te loke parinibbutā.

Patna 265 [15.5] Āsava

yassa saṁbodhiaṁgehi
samaṁ cittaṁ subhāvitaṁ |
āttānapaṭinissagge
anupādāya ye ratā |
khīṇāsavā jutīmanto
te loke parinivvtā ||

 

Udānavarga 31.39 Citta

saṁbodhyaṅgeṣu yeṣāṁs tu
samyak cittaṁ subhāvitam |
ādānaṁ pratiniḥsjya
cānupādāyam āśritāḥ /
kṣīṇāsravā vāntadoṣās
te loke parinirvtāḥ //

Paṇḍitavaggo chaṭṭho.