23. Nāgavagga

 

Pāḷi 320 [23.1] Nāga

ahaṁ nāgo va saṅgāme
cāpāto patitaṁ saraṁ
ativākyaṁ titikkhissaṁ,
dussīlo hi bahujjano.

Patna 215 [12.21] Daṇḍa

ahaṁ nāgo va saṁggrāme
cāpātipatite sare |
atīvāde titikkhāmi
duśśīlo hi bahujano ||

Gāndhārī 329 [20.8] [Śilavaga?]

aho nako va sagami
cavadhivadida śara
adivaka tidikṣami
druśilo hi bahojaṇo.

Udānavarga 29.21 Yuga

ahaṁ nāga iva saṁgrāme
cāpād utpatitāṁ śarān /
ativākyaṁ titīkṣāmi
duḥśīlo hi mahājana//


Pāḷi 321 [23.2] Nāga

dantaṁ nayanti samitiṁ
dantaṁ rājābhirūhati,
danto seṭṭho manussesu
yotivākyaṁ titikkhati.

Patna 90 [6.7] Śoka

dāntaṁ nayanti samitiṁ
dāntaṁ rājābhirūhati |
dānto śreṣṭho manuṣyesu
yo 'tivāde titikkhati ||

 

Udānavarga 19.6 Aśva

dānto vai samitiṁ yāti
dāntaṁ rājādhirohati |
dāntaḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṁ
o 'tivākyaṁ titīkṣati |/


Pāḷi 322 [23.3] Nāga

varam assatarā dantā
ājānīyā ca sindhavā
kuñjarā ca mahānāgā,
attadanto tato varaṁ.

Patna 91 [6.8] Śoka

varam assatarā dāntā
ājāneyā ca sendhavā |
kuñjarā va mahānāgā
āttā dānto tato varaṁ ||

Gāndhārī 341 [22.1] [Naga or Asa?]

. . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . .
atvadada tada vara

Udānavarga 19.7 Aśva

yo hy aśvaṁ damayej jānyam
ājāneyaṁ ca saindhavam /
kuñjaraṁ vā mahānāgam
ātmā dāntas tato varam //


Pāḷi 323 [23.4] Nāga

na hi etehi yānehi
gaccheyya agataṁ disaṁ,
yathattanā sudantena,
danto dantena gacchati.

Patna 92 [6.9] Śoka

na hi tehi jānajātehi
tāṁ bhūmim abhisaṁbhave |
yathā 'ttanā sudāntena
dānto dāntena gacchati ||

Gāndhārī 342 [22.?] [Naga or Asa?]

. . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . .
. . . . dadeṣu gachadi.

 


Pāḷi 324 [23.5] Nāga

dhanapālako nāma kuñjaro
kaṭukappabhedano dunnivārayo,
baddho kabalaṁ na bhuñjati,
sumarati nāgavanassa kuñjaro.

 


Pāḷi 325 [23.6] Nāga

middhī yadā hoti mahagghaso ca,
niddāyitā samparivattasāyī,
mahāvarāho va nivāpapuṭṭho,
punappunaṁ gabbham upeti mando.

 

 

Udānavarga 29.13 Yuga

middhī ca yo bhavati mahāgrasaś ca
rātriṁ divaṁ saṁparivartaśāyī |
mahāvarāhaiva nivāpapuṣṭaḥ
unaḥ punar mandam upaiti garbham |/


Pāḷi 326 [23.7] Nāga

idaṁ pure cittam acāri cārikaṁ
yenicchakaṁ yatthakāmaṁ yathāsukhaṁ,
tad ajjahaṁ niggahessāmi yoniso,
hatthim pabhinnaṁ viya aṅkusaggaho.

 

 

Udānavarga 31.5 Citta

idaṁ purā cittam acāri cārikāṁ
yenecchakaṁ yena kāmaṁ yatheṣṭam /
tat saṁnighṇāmi hi yoniśas tv idaṁ
nāgaṁ prabhinnaṁ hi yathāṅkuśena //


Pāḷi 327 [23.8] Nāga

appamādaratā hotha
sacittam anurakkhatha,
duggā uddharathattānaṁ
paṅke sanno va kuñjaro.

Patna 24 [2.11] Apramāda

apramādaratā hotha
saṁ cittam anurakkhatha ||
duggā uddharathāttānaṁ
pake sanno va kuñjaro |

Gāndhārī 132 [7.23] Apramadu

apramadarada bhodha
sadhami supravedide
drugha udhvaradha atvaṇa
pagasana va kuña . . .

Udānavarga 4.27 Apramāda

apramādarato bhikṣuḥ
pramāde bhayadarśakaḥ
/
durgād uddharate tmānaṁ
paṅkasannaiva kuñjaraḥ //

Udānavarga 4.36 Apramāda

apramādaratā bhavata
suśīlā bhavata bhikṣavaḥ /
susamāhitasaṁkalpāḥ
vacittam anurakṣata ||


Pāḷi 328 [23.9] Nāga

sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiṁcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ,
abhibhuyya sabbāni parissayāni
careyya tenattamano satīmā.

Patna 9 [1.9] Jama

sace labheyā nipakaṁ sapraṁñaṁ
sāddhiṁcaraṁ sādhuvihāradhīraṁ |
adhibhūya sabbāṇi pariśrav . . . 
careyā tenāttamano satīmā ||

 

Udānavarga 14.13 Droha

sa cel labhed vai nipakaṁ sahāyaṁ
loke caraṁ sādhu hi nityam eva |
abhibhūya sarvāṇi parisravāṇi
careta tenāptamanā smtātmā ||

 

Mūlasarvāstivādivinaya
(Gilgit III.ii.185)

sa cel labheta nipakaṁ sahāyikaṁ
sārdhaṁcaraṁ sādhuvihāridhīram |
abhibhūya sarvāṇi parisravāṇi
areta tenāttamanāḥ pratismtaḥ ||


Pāḷi 329 [23.10] Nāga

no ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiṁcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ,
rājā va raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya
eko care mātaṅgaraññe va nāgo.

Patna 10 [1.10] Jama

no ce labheyā nipakaṁ sapraṁñaṁ
sāddhiṁcaraṁ sādhuvihāradhīraṁ |
rājā va rāṣṭaṁ vijitaṁ prahāya
eko ccare mātaṁgāranne va nāgo ||

 

Udānavarga 14.14 Droha

sa cel labhed vai nipakaṁ sahāyaṁ
loke caraṁ sādhu hi nityam eva |
rājeva rāṣṭraṁ vipulaṁ prahāya
ekaś caren na ca pāpāni kuryāt //

 

Mūlasarvāstivādivinaya
(Gilgit III.ii.185)

no cel labheta nipakaṁ sahāyikaṁ
sārdhaṁcaraṁ sādhuvihāridhīram |
rājeva rāṣṭraṁ vipulaṁ prahāya
kaś caren na ca pāpāni kuryāt ||


Pāḷi 330 [23.11] Nāga

ekassa caritaṁ seyyo
natthi bāle sahāyatā,
eko care na ca pāpāni kayirā,
appossukko mātaṅgaraññe va nāgo.

Patna 11 [1.11] Jama

ekassa caritaṁ śreyo
nāsti bāle bitīyatā |
eko ccare na ca pāpāni kayirā
appussuko mātaṁgāranne va nāgo ||

 

Udānavarga 14.16a Droha

ekasya caritaṁ śreyo
na tu bālaḥ sahāyakaḥ /
ekaś caren na ca pāpāni kuryād
alpotsuko 'raṇyagataiva nāgaḥ //

Udānavarga 14.16b Droha

ekasya caritaṁ ṣreyo
na tu bālasahāyatā /
alposukaś cared eko
mātaṅgāraṇye nāgavat //

 

Mūlasarvāstivādivinaya
(Gilgit III.ii.185)

ekasya caritaṁ śreyo
na tu bāle sahāyatā |
alpotsukaś cared eko
mātaṅgāraṇyanāgavat ||


Pāḷi 331 [23.12] Nāga

atthamhi jātamhi sukhā sahāyā
tuṭṭhī sukhā yā itarītarena
puññaṁ sukhaṁ jīvitasaṅkhayamhi
sabbassa dukkhassa sukhaṁ pahāṇaṁ.

Patna 65 [5.1] Attha

atthesu jātesu sukhā sakhāyā
puṁñaṁ sukhaṁ jīvitasaṁkhayamhi |
toṣṭī sukhā yā itarī . . . . . .
sabbassa pāpassa sukhaṁ prahāṇaṁ ||

 

Udānavarga 30.34 Sukha

artheṣu jāteṣu sukhaṁ sahāyāḥ
puṇyaṁ sukhaṁ jīvitasaṁkṣayeṣu |
tuṣṭiḥ sukhā yā tv itaretareṇa
sarvasya duḥkhasya sukho nirodhaḥ //


Pāḷi 332 [23.13] Nāga

sukhā matteyyatā loke,
atho petteyyatā sukhā,
sukhā sāmaññatā loke,
atho brahmaññatā sukhā.

Patna 66 [5.2] Attha

sukhā mātreatā loke
tato petteatā sukhā |
śāmannatā sukhā loke
tato brāhmannatā sukhā ||

 

Udānavarga 30.21 Sukha

sukhaṁ mātvyatā loke
sukhaṁ caiva pitvyatā |
sukhaṁ śrāmaṇyatā loke
tathā brāhmaṇyatā sukhaṁ //


Pāḷi 333 [23.14] Nāga

sukhaṁ yāva jarā sīlaṁ,
sukhā saddhā patiṭṭhitā,
sukho paññāya paṭilābho,
pāpānaṁ akaraṇaṁ sukhaṁ.

Patna 67 [5.3] Attha

sukhaṁ yāvaj jarā śīlaṁ
sukhā śraddhā pratiṣṭhitā |
sukhā attharasā vācā
assiṁ mānakkhayo sukho ||

Patna 82 [5.18] Attha

sukhā najjo sūpatitthā
sukho dhammajito jano |
sukho śraddhapaṭīlābho
pāpassa akaraṇaṁ sukhaṁ ||

 

Udānavarga 30.20 Sukha

sukhaṁ yāvaj jarā śīlaṁ
sukhaṁ śraddhā pratiṣṭhitā |
sukhaṁ cārtharatā vācā
pāpasyākaraṇaṁ sukham //

Nāgavaggo tevīsatimo.