Patna Dharmapada Home Page Next Varggaḥ
13: Śaraṇa
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
bahū veśaraṇaṁ yānti parvvate ca vanāni ca |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
vastūni rukkhacittāṇi manuṣyā bhayatajjitā These opening four verses occur also in the Pāḷi Buddhavaggo. Verse 191 in the Pāḷi, which is a summary of the Four Truths, is not found here. In Pāḷi it reads: dukkhaṁ, dukkhasamuppādaṁ, dukkhassa ca atikkamaṁ, ariyañ-caṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ dukkhūpasamagāminaṁ.01 ||
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
bahuṁ ve saraṇaṁ yanti pabbatāni vanāni ca,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
ārāmarukkhacetyāni manussā bhayatajjitā.
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑⏑¦⏑−⏑−
na etaṁ śaraṇaṁ khemmaṁ na etaṁ śaraṇam I count resolusion at the 4th here, but we could equally as well read netaṁ as in the Pāḷi verse, which would then give a normal opening without the need for resolution.02 uttamaṁ |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
etaṁ We need to read netaṁ to correct the sense, otherwise the meaning is: that is not a safe refuge, that is not the ultimate refuge, having come to that refuge one is freed from all suffering!03 śaraṇam āgaṁma sabbadukkhā pramuccati ||
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
netaṁ kho saraṇaṁ khemaṁ netaṁ saraṇam uttamaṁ,
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
netaṁ saraṇam āgamma sabbadukkhā pamuccati.
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑−
yo tu buddhañ ca dhammañ ca saghaṁ Scribal error, read: saṁghaṁ.04 ca śaraṇaṁ gato |
−−⏑[⏑]−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
cattāri ca We need to exclude ca m.c.05 ariyasaccāni yathābhūtāni paśśati ||
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
yo ca buddhañ ca dhammañ ca saṅghañ ca saraṇaṁ gato,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
cattāri ariyasaccāni sammappaññāya passati:
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
etaṁ ve śaraṇaṁ khemmaṁ etaṁ śaraṇam uttamaṁ |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
etaṁ śaraṇam āgamma sabbadukkhā pramuccati ||
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
etaṁ kho saraṇaṁ khemaṁ etaṁ saraṇam uttamaṁ,
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
etaṁ saraṇam āgamma sabbadukkhā pamuccati.
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
gavāṁ ce taramāṇānāṁ jihmaṁ gacchati puṅgavo |
−−−−¦−,−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
sabbā tā jihmaṁ gacchaṁti nette jihmagate sati ||
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
gavañ-ce taramānānaṁ jimhaṁ gacchati puṅgavo,
−−−−¦−,−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− mavipulā
sabbā tā jimhaṁ gacchanti nette jimhaṁ gate sati.
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
evām eva manuṣyesu yo hoti śreṣṭhasaṁmato |
⏑−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
sa ce adhaṁmaṁ carati prāg eva itarā prajā ||
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑−¦⏑−⏑−
evam-eva manussesu yo hoti seṭṭhasammato,
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
so ce adhammaṁ carati pageva itarā pajā.
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−⏑¦⏑−⏑−
sabbaṁ raṭṭhaṁ dukhaṁ seti rājā ce hoti adhammiko.
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
gavāṁ ce taramāṇānāṁ ujjuṁ gacchati puṅgavo |
−−−−¦−,−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
sabbā tā ujjuṁ gacchaṁti nette ujjugate sati ||
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
gavañ-ce taramānānaṁ ujuṁ gacchati puṅgavo,
−−−−¦⏑−−−¦¦−−⏑−¦⏑−⏑−
sabbā tā ujuṁ gacchanti nette ujugate sati.
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
evām eva manuṣyesu yo hoti śreṣṭhasaṁmato |
⏑−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
sa ce va dhaṁmaṁ carati prāg eva itarā prajā ||
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑−¦⏑−⏑−
evam-eva manussesu yo hoti seṭṭhasammato,
−⏑−−¦−⏑⏑−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
so ce pi dhammaṁ carati pageva itarā pajā.
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti rājā ce hoti dhammiko.
−−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑− navipulā
dhaṁmaṁ care sucaritaṁ na naṁ duccaritaṁ care |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
dhammacārī sukhaṁ śeti assiṁ loke paramhi ca ||
−−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑− navipulā
dhammaṁ care sucaritaṁ na naṁ duccaritaṁ care,
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
dhammacārī sukhaṁ seti asmiṁ loke paramhi ca.
−−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑− navipulā
dhaṁmaṁ care sucaritaṁ na naṁ duccaritaṁ care |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
brahmacārī The only difference between this and the last verse is the exchange of dhamma- for brahma- here; for a similar exchange giving rise to a new verse, cf. 227 and 228 below.06 sukhaṁ śeti assiṁ loke paramhi ca ||
−−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑− navipulā
dhammaṁ care sucaritaṁ na naṁ duccaritaṁ care,
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
dhammacārī sukhaṁ seti asmiṁ loke paramhi ca.
−−−−¦−⏑⏑−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
dhaṁmārāmo dhaṁmarato dhaṁmaṁ anuvicintayaṁ |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
dhammaṁ anussaraṁ bhikkhū dhammā na parihāyati ||
−−−−¦−⏑⏑−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
dhammārāmo dhammarato dhammaṁ anuvicintayaṁ,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−⏑⏑¦⏑−⏑−
dhammaṁ anussaraṁ bhikkhu saddhammā na parihāyati.
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−,⏑−¦⏑⏑−− Triṣṭubh x 4
dhammo have rakkhati dhammacārī dhammo sucinno sukhāya dahāti The metre in the cadence is very wrong here and there is either a scribal error, or a fault of the transmission of the verse.07 |
−−⏑−¦−,−¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
esānuśaṁso dhamme sucinne Replacement of two light syllables by one heavy one has taken place at the 6th here. The Pāḷi verse has the same phenomenon.08 na doggatiṁ gacchati dhammacārī ||
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Tuṭṭhubha x 4
dhammo have rakkhati dhammacāriṁ dhammo suciṇṇo sukham āvahāti
−−⏑−¦−,−¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
esānisaṁso dhamme suciṇṇe na duggatiṁ gacchati dhammacārī
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−,⏑−¦⏑⏑−− Triṣṭubh x 4
dhammo have rakkhati brahmacārī dhammo sucinno sukhāya dahāti |
−−⏑−¦−,−¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
esā 'nuśaṁso dhamme sucinne na doggatiṁ gacchati Text reads: gaccha
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Tuṭṭhubha x 4
dhammo have rakkhati dhammacāriṁ dhammo suciṇṇo sukham āvahāti
−−⏑−¦−,−¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
esānisaṁso dhamme suciṇṇe na duggatiṁ gacchati dhammacārī
⏑⏑−−¦−⏑−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− ravipulā
acarittā brahmaceraṁ aladdhā yovvane dhanaṁ |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
jinnakroṁcā va jhāyaṁti jhīnamacche va pallare ||
⏑⏑−−¦−⏑−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− ravipulā
acaritvā brahmacariyaṁ aladdhā yobbane dhanaṁ
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
jiṇṇakoñcā va jhāyanti khīṇamacche va pallale.
⏑⏑−−¦−⏑−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− ravipulā
acarittā brahmaceraṁ aladdhā yovvane dhanaṁ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
śenti cāpādhikinno vā porāṇāni a 'nutthunaṁ Avagraha has been written in this word by mistake, read: anutthunaṁ.10 ||
⏑⏑−−¦−⏑−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− ravipulā
acaritvā brahmacariyaṁ aladdhā yobbane dhanaṁ
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
senti cāpātikhittā va purāṇāni anutthunaṁ.
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
ujjujjanti satīmanto ī- is m.c. to give the pathyā cadence.11 na nikete ramaṁti te |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
haṁsā va pallaraṁ hettā okam okaṁ jahaṁti te ||
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
uyyuñjanti satīmanto na nikete ramanti te,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
haṁsā va pallalaṁ hitvā okam okaṁ jahanti te.
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−⏑−−¦⏑−⏑− bhavipulā / 9 syllables
haṁsā va ādiccapathe vehāyasaṁ yānti iddhiyā The posterior line has 9 syllables, a reading ākāśe (cf. the Paḷi) would correct the metre.12 |
−−⏑−¦−,−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑− mavipulā
niyyāṁti dhīrā lokamhi mārasenaṁ pramaddiya ||
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
haṁsādiccapathe yanti ākāse yanti iddhiyā,
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− mavipulā
nīyanti dhīrā lokamhā jetvā māraṁ savāhanaṁ.
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
kin nu hāśo kim ānando niccaṁ prajjalite sati |
−⏑−−¦⏑,−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
andhakāramhi prakkhittā I count pr- here as making position to give the pathyā cadence.13 pradīpaṁ na gaveṣatha ||
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
ko nu hāso kim ānando niccaṁ pajjalite sati?
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
andhakārena onaddhā padīpaṁ na gavesatha?
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
praccaṁtimaṁ vā nagaraṁ guttaṁ sāntarabāhiraṁ |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
evaṁ rakkhatha āttānaṁ khaṇo vo mā upaccagū |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
khaṇātītā hi śocaṁti nirayamhi samappitā ||
⏑⏑−⏑¦−,−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
nagaraṁ yathā paccantaṁ guttaṁ santarabāhiraṁ,
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
evaṁ gopetha attānaṁ khaṇo vo mā upaccagā,
⏑−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
khaṇātītā hi socanti nirayamhi samappitā.
[235 ≈ Dhp 264, Dhammaṭṭhavaggo]
⏑−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
na muṇḍabhāvā śamaṇo avrato alikaṁ bhaṇaṁ |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
icchālobhasamāpanno śamaṇo kiṁ bhaviṣyati ||
⏑−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
na muṇḍakena samaṇo abbato alikaṁ bhaṇaṁ
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
icchālobhasamāpanno samaṇo kiṁ bhavissati?
[236 ≈ Dhp 265, Dhammaṭṭhavaggo]
−⏑⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
yo tu śameti pāpāni aṇutthūlāni sabbaśo |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
śamaṇā eva pāpānāṁ śamaṇo ti pravuccati ||
−⏑⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
yo ca sameti pāpāni aṇuṁ thūlāni sabbaso,
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
samitattā hi pāpānaṁ samaṇo ti pavuccati.
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
yassa chattrīśatiṁ sotā mānāphassamayā bhriśā |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
vāhā vahanti dudriṣṭiṁ saṁkappā ggredhaniśśitā ||
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
yassa chattiṁsatī sotā manāpassavanā bhusā,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
vāhā vahanti duddiṭṭhiṁ saṅkappā rāganissitā.
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh x 4
krodhaṁ jahe viprajaheya -ă is m.c. < -ā to give the normal cadence.14 mānaṁ saṁyojanaṁ sabbam atikrameyā |
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
taṁ nāmarūpamhi asajjamānaṁ akiṁcanaṁ nānupatanti dukkhā ||
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Tuṭṭhubha x 4
kodhaṁ jahe vippajaheyya mānaṁ saṁyojanaṁ sabbam atikkameyya
−−⏑−¦−−,⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
taṁ nāmarūpasmiṁ asajjamānaṁ akiñcanaṁ nānupatanti dukkhā.
Śaraṇavarggaḥ
Patna Dharmapada Home Page Next Varggaḥ