Patna Dharmapada Home Page Next Varggaḥ
19: Citta
Cittavaggo
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
phandanaṁ capalaṁ cittaṁ durakkhaṁ dunnivārayaṁ |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
ujjuṁ karoti medhāvī uṣukāro va tejanā The parallels to this and the next verse also open the Pāḷi Cittavaggo.01 ||
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
phandanaṁ capalaṁ cittaṁ dūrakkhaṁ dunnivārayaṁ,
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
ujuṁ karoti medhāvī usukāro va tejanaṁ.
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
vārijo va thale khitto okamokātu ubbhato |
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
pariphandatimaṁ cittaṁ māradheyaṁ prahātaye ||
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
vārijo va thale khitto okam okata ubbhato,
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
pariphandatidaṁ cittaṁ māradheyyaṁ pahātave.
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− bhavipulā
dūraṁgamaṁ ekacaraṁ aśarīraṁ guhāśayaṁ |
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
ye cittaṁ saṁyyamehinti mokkhaṁte mārabaṁdhanā ||
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− bhavipulā
dūraṅgamaṁ ekacaraṁ asarīraṁ guhāsayaṁ,
−−−−¦⏑−−−¦¦−−⏑−¦⏑−⏑−
ye cittaṁ saññam essanti mokkhanti mārabandhanā.
−−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
dunniggrahassa laghuno yatthakāmanipātino |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
cittassa damatho sādhu cittaṁ dāntaṁ sukhāvahaṁ ||
−−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
dunniggahassa lahuno yatthakāmanipātino,
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
cittassa damatho sādhu cittaṁ dantaṁ sukhāvahaṁ.
⏑−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
sududdaśaṁ sunipuṇaṁ yatthakāmanipātinaṁ |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
cittaṁ rakkheya medhāvī tad<a>hi guttaṁ sukhāvahaṁ ||
⏑−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
sududdasaṁ sunipuṇaṁ yatthakāmanipātinaṁ,
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
cittaṁ rakkhetha medhāvī cittaṁ guttaṁ sukhāvahaṁ.
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
anaprāśrayamāṇassa ananvāhatacetaso |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
hettā kallāṇapāpāni nāsti jāgarato bhayaṁ ||
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
anavassutacittassa ananvāhatacetaso,
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
puññapāpapahīnassa natthi jāgarato bhayaṁ.
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
dhammaprītirasaṁ pāttā viprasannena cetasā |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑−
ayirapravedite dhamme sadā ramati paṇḍito ||
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
dhammapīti sukhaṁ seti vippasannena cetasā,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑−
ariyappavedite dhamme sadā ramati paṇḍito.
⏑⏑−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
acirā vata ayaṁ kāyo paṭhaviṁ abhiśehiti |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
chūḍo apetaviṁnyāṇo nirātthaṁ vā kaṭiṁgaraṁ ||
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
aciraṁ vatayaṁ kāyo paṭhaviṁ adhisessati,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
chuddho apetaviññāṇo niratthaṁ va kaliṅgaraṁ.
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh x 2
kuṁbhopamaṁ kāyam imaṁ vidittā nagaropamaṁ cittam adhiṣṭhihittā |
−−⏑−¦−,−¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Triṣṭubh / Jagatī
yodheya māraṁ praṁñāyudhena There is replacement of two light syllables by one heavy one at the 6th.02 jitaṁ ca rakkhe aniveśano siyā ||
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Tuṭṭhubha x 2
kumbhūpamaṁ kāyam imaṁ viditvā nagarūpamaṁ cittam idaṁ ṭhapetvā,
−−⏑−¦−,−¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Tuṭṭhubha / Jagatī
yodhetha māraṁ paññāvudhena jitañ ca rakkhe anivesano siyā.
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā agāraṁ ducchannaṁ vaṭṭhī -ī in the text is m.c. to avoid 2 light syllables in 2nd and 3rd position. Also in the following verses.03 samitivijjhati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ rāgo samitivijjhati ||
⏑−⏑−¦−−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā agāraṁ ducchannaṁ vuṭṭhī samativijjhati,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ rāgo samativijjhati.
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā agāraṁ succhannaṁ vaṭṭhī na samitivijjhati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ rāgo na samitivijjhati ||
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā agāraṁ succhannaṁ vuṭṭhī na samativijjhati,
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ rāgo na samativijjhati.
⏑−⏑−¦−−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā agāraṁ ducchannaṁ vaṭṭhī samitivijjhati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ doṣo samitivijjhati This and the next 3 verses are variations on the preceding pair, which have arisen through the substitution series: rāga, doṣa, moha.04 ||
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā hy agāraṁ ducchannaṁ vṣṭiḥ samatibhindati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ hy abhāvitaṁ cittaṁ dveṣaḥ samatibhindati ||
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑−
yathā agāraṁ succhannaṁ vaṭṭhī na samitivijjhati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ doṣo na samitivijjhati ||
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā hy agāraṁ succhannaṁ vṣṭir na vyatibhindati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ dveṣo na vyatibhindati ||
⏑−⏑−¦−−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā agāraṁ ducchannaṁ vaṭṭhī samitivijjhati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ moho samitivijjhati ||
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā hy agāraṁ ducchannaṁ vṣṭiḥ samatibhindati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ hy abhāvitaṁ cittaṁ mohaḥ samatibhindati ||
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑−
yathā agāraṁ succhannaṁ vaṭṭhī na samitivijjhati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ moho na samitivijjhati ||
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
yathā hy agāraṁ succhannaṁ vṣṭir na vyatibhindati |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ moho na vyatibhindati ||
−⏑−−¦⏑⏑⏑⏑−¦¦⏑⏑−⏑⏑¦⏑−⏑− Anuṣṭubh
sabbapāpassa akaraṇaṁ kuśalassa apasaṁpadā |
⏑−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−−−¦⏑−⏑− bhavipulā
sacittapariyodamanaṁ etaṁ buddhāna Anusvāra is lost here m.c. to give the normal cadence.05 śāsanaṁ ||
−⏑−−¦⏑⏑⏑⏑−¦¦⏑⏑−⏑⏑¦⏑−⏑− Anuṭṭhubha
sabbapāpassa akaraṇaṁ kusalassa upasampadā,
⏑−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−−−¦⏑−⏑− bhavipulā
sacittapariyodapanaṁ etaṁ buddhāna' sāsanaṁ.
Cittavarggaḥ
Cittavaggo
Patna Dharmapada Home Page Next Varggaḥ