Mahāparinibbānasuttaṁ (DN 16)

[Tatiyabhāṇavāraṁ]

[17: Ānandassa Vipatti] cf. Āyusaṅkhāravossajanasuttaṁ, Part Two (Udāna 6.1); Cetiyasuttaṁ (SN 51:10); Bhūmicālasuttaṁ (Part One) (AN Bk. 8:70).01

Atha kho Bhagavā, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā, pattacīvaram-ādāya, Vesāliṁ piṇḍāya pāvisi. Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā, pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto, āyasmantaṁ Ānandaṁ āmantesi: [300]

“Gaṇhāhi Ānanda nisīdanaṁ, yena Cāpālaṁ Thai: Pāvālaṁ, and similarly throughout.02 Cetiyaṁ tenupasaṅkamissāma PTS: tenupasaṅkamissāmi, however a plural is needed as they were going together.03 divā vihārāyā.” ti [301]

“Evaṁ Bhante,” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā, Thai: paṭissuṇitvā, alternate form of the absolutive.04 nisīdanaṁ ādāya Bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho Bhagavā yena Cāpālaṁ Cetiyaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā, paññatte āsane nisīdi, āyasmā pi kho Ānando Bhagavantaṁ abhivādetvā, ekam-antaṁ nisīdi. Ekam-antaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ Ānandaṁ Bhagavā etad-avoca: [302]

“Ramaṇīyā Ānanda Vesālī, ramaṇīyaṁ Udenaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Gotamakaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Sattambaṁ BJT: Sattamba, printing error; PTS: Sattambakaṁ.05 Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Bahuputtaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Sārandadaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Cāpālaṁ Cetiyaṁ. [303]

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā PTS: yāni-katā, and similarly throughout.06 vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno Ānanda BJT, ChS omit Ānanda.07 kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. [304]

Tathāgatassa kho BJT: kho pana.08 Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. So Thai omit so, here and below.09 ākaṅkhamāno Ānanda Tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.” ti [305]

Evam-pi BJT omits pi.10 kho āyasmā Ānando Bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ, na Bhagavantaṁ yāci: [306]

“Tiṭṭhatu Bhante Bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu Sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya, atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti, yathā taṁ Mārena pariyuṭṭhitacitto. [307]

Dutiyam-pi kho Bhagavā āyasmantaṁ Ānandaṁ āmantesi: [308]

“Ramaṇīyā Ānanda Vesālī, ramaṇīyaṁ Udenaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Gotamakaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Sattambaṁ Cetiyaṁ, ramanīyaṁ Bahuputtaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Sārandadaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Cāpālaṁ Cetiyaṁ. [309]

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. [310]

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. So ākaṅkhamāno Ānanda Tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.” ti [311]

Evam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ, na Bhagavantaṁ yāci: [312]

“Tiṭṭhatu Bhante Bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu Sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya, atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti, yathā taṁ Mārena pariyuṭṭhitacitto. [313]

Tatiyam-pi kho Bhagavā āyasmantaṁ Ānandaṁ āmantesi: [314]

“Ramaṇīyā Ānanda Vesālī, BJT: Vesāli here, printing error.11 ramaṇīyaṁ Udenaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Gotamakaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Sattambaṁ Cetiyaṁ, ramanīyaṁ Bahuputtaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Sārandadaṁ Cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ Cāpālaṁ Cetiyaṁ. [315]

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. [316]

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. So ākaṅkhamāno Ānanda Tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.” ti [317]

Evam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ, na Bhagavantaṁ yāci: [318]

“Tiṭṭhatu Bhante Bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu Sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya, atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti, yathā taṁ Mārena pariyuṭṭhitacitto. Atha kho Bhagavā āyasmantaṁ Ānandaṁ āmantesi: [319]

“Gaccha tvaṁ Ānanda yassa dāni kālaṁ maññasī.” ti [320]

“Evaṁ Bhante,” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā, Thai: paṭissuṇitvā, alternate form of the absolutive.12 uṭṭhāyāsanā, Bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā, avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi. [321]