Mahāparinibbānasuttaṁ (DN 16)

[Tatiyabhāṇavāraṁ]

[23: Ānandassa Aparaddhaṁ] For the beginning see 17: Giving up the Life Process above.01

Ekam-idāhaṁ Ānandasamayaṁ Uruvelāyaṁ viharāmi, najjā nerañjarāya tīre Ajapālanigrodhamūle Thai, ChS, PTS: Ajapālanigrodhe.02 paṭhamābhisambuddho. [398]

Atha kho Ānanda Māro Pāpimā yenāhaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekam-antaṁ aṭṭhāsi. Ekam-antaṁ ṭhito kho Ānanda Māro Pāpimā maṁ etad-avoca: [399]

“Parinibbātu dāni Bhante Bhagavā, Parinibbātu Sugato, Parinibbānakālo dāni Bhante Bhagavato.” ti [400]

Evaṁ vutte ahaṁ BJT: vuttohaṁ = vutto ahaṁ. Normally the locative in used in these constructions, so this may be a printing error.03 Ānanda Māraṁ Pāpimantaṁ PTS: pāpimaṁ, presumably a printing error.04 etad-avocaṁ: [401]

“Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti BJT: paññā-, and similarly throughout this sequence. Elsewhere pañña-.05 paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ BJT: suniggahitaṁ, and similarly throughout this sequence. Elsewhere suniggahītaṁ.06 niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessanti. [402]

Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessanti. [403]

Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessanti. [404]

Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessanti. [405]

Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na Thai omits na, in this position here and below (but includes it above).07 iddhañ-ceva bhavissati phītañ-ca, vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitan”-ti [406]

Idāneva PTS: Idāni c' eva.08 kho Ānanda ajja Cāpāle cetiye Māro Pāpimā yenāhaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekam-antaṁ aṭṭhāsi. Ekam-antaṁ ṭhito kho Ānanda Māro Pāpimā maṁ etad-avoca: [407]

‘Parinibbātu dāni Bhante Bhagavā, Parinibbātu Sugato, Parinibbānakālo dāni Bhante Bhagavato. Bhāsitā kho panesā Bhante Bhagavatā vācā: [408]

“Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessantī.” ti [409]

Etarahi kho pana Bhante bhikkhū Bhagavato sāvakā, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhanti desenti paññāpenti paṭṭhapenti, vivaranti vibhajanti uttānī karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desenti. [410]

Parinibbātu dāni Bhante Bhagavā, Parinibbātu Sugato, Parinibbānakālo dāni Bhante Bhagavato. Bhāsitā kho panesā Bhagavatā vācā: “Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessantī.” ti [411]

Etarahi kho pana Bhante, bhikkhuniyo Bhagavato sāvikā, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhanti desenti paññāpenti paṭṭhapenti, vivaranti vibhajanti uttānī karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desenti. [412]

Parinibbātu dāni Bhante Bhagavā, Parinibbātu Sugato, Parinibbānakālo dāni Bhante Bhagavato. Bhāsitā kho panesā Bhagavatā vācā: “Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessantī.” ti [413]

Etarahi kho pana Bhante, upāsakā Bhagavato sāvakā, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhanti desenti paññāpenti paṭṭhapenti, vivaranti vibhajanti uttānī karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desenti. [414]

Parinibbātu dāni Bhante Bhagavā, Parinibbātu Sugato, Parinibbānakālo dāni Bhante Bhagavato. Bhāsitā kho panesā Bhagavatā vācā: [415]

“Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhissanti desessanti paññāpessanti paṭṭhapessanti, vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desessantī.” ti [416]

Etarahi kho pana Bhante, upāsikā Bhagavato sāvikā, viyattā vinītā visāradā bahussutā, Dhammadharā Dhammānudhammapaṭipannā, sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā, ācikkhanti desenti paññāpenti paṭṭhapenti, vivaranti vibhajanti uttānī karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahītaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ Dhammaṁ desenti. [417]

Parinibbātu dāni Bhante Bhagavā, Parinibbātu Sugato, Parinibbānakālo dāni Bhante Bhagavato. Bhāsitā kho panesā Bhagavato vācā: [418]

“Na tāvāhaṁ Pāpima Parinibbāyissāmi, yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañ-ceva bhavissati phītañ-ca, vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitan.”-ti Etarahi kho pana Bhante Bhagavato brahmacariyaṁ iddhañ-ceva phītañ-ca, vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ. Parinibbātu dāni Bhante Bhagavā, Parinibbātu Sugato, Parinibbānakālo dāni Bhante Bhagavato.’ ti Evaṁ vutte ahaṁ, Ānanda, ChS, Thai: Ānanda ahaṁ.09 Māraṁ Pāpimantaṁ etad-avoca: [419]

‘Appossukko tvaṁ Pāpima hohi, na ciraṁ Tathāgatassa Parinibbānaṁ bhavissati, ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena, Tathāgato Parinibbāyissatī.’ ti Idāneva kho Ānanda ajja Cāpāle Cetiye Tathāgatena satena sampajānena āyusaṅkhāro ossaṭṭho.” ti [420]

Evaṁ vutte āyasmā Ānando Bhagavantaṁ etad-avoca: [421]

“Tiṭṭhatu Bhante Bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu Sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan.”-ti [422]

“Alaṁ dāni Ānanda mā Tathāgataṁ yāci, akālo dāni Ānanda Tathāgataṁ yācanāyā.” ti [423]

Dutiyam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavantaṁ etad-avoca: [424]

“Tiṭṭhatu Bhante Bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan.”-ti [425]

“Alaṁ dāni Ānanda mā Tathāgataṁ yāci, akālo dāni Ānanda Tathāgataṁ yācanāyā.” ti [426]

Tatiyam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavantaṁ etad-avoca: [427]

“Tiṭṭhatu Bhante Bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan.”-ti [428]

“Saddahasi tvaṁ Ānanda Tathāgatassa bodhin?”-ti [429]

“Evaṁ Bhante.” [430]

“Atha kiñ-carahi tvaṁ Ānanda Tathāgataṁ yāvatatiyakaṁ PTS: -titiyakaṁ, printing error.10 abhinippīḷesī?” ti [431]

“Sammukhā me taṁ Bhante Bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ: PTS: paṭiggahītaṁ, and similarly throughout.11 [432]

‘Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā, bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. So ChS omits So, here and below.12 ākaṅkhamāno Ānanda Tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā’.” ti [433]

“Saddahasi tvaṁ Ānandā?” ti [434]

“Evaṁ Bhante.” [435]

“Tasmātih' Ānanda tuyhevetaṁ dukkaṭaṁ tuyhevetaṁ aparaddhaṁ, yaṁ tvaṁ Tathāgatena evaṁ oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ, na Tathāgataṁ yāci: “Tiṭṭhatu Bhante PTS omits Bhante.13 Bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu Sugato kappaṁ, <14> bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya, atthāya hitāya sukhāya devamanussānan.”-ti Sace tvaṁ Ānanda Tathāgataṁ yāceyyāsi dve va te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya, atha tatiyakaṁ adhivāseyya. Tasmātih' Ānanda tuyhevetaṁ dukkaṭaṁ tuyhevetaṁ aparaddhaṁ. [436]