Mahāparinibbānasuttaṁ (DN 16)

[Chaṭṭhabhāṇavāraṁ]

[42: Sarīrapaṭipajjanaṁ]

Atha kho āyasmā ca Anuruddho āyasmā ca Ānando taṁ rattāvasesaṁ Dhammiyā kathāya vītināmesuṁ. Atha kho āyasmā Anuruddho āyasmantaṁ Ānandaṁ āmantesi: [782]

“Gacchāvuso Thai: Gaccha āvuso, parsed form of text reading.01 Ānanda Kusināraṁ BJT repeats Kusināraṁ twice, printing error.02 pavisitvā, Kosinārakānaṁ Mallānaṁ ārocehi: ‘Parinibbuto Vāseṭṭhā Bhagavā yassa dāni kālaṁ maññathā’.” ti [783]

“Evaṁ Bhante,” ti kho āyasmā Ānando PTS: Ānanda. printing error.03 āyasmato Anuruddhassa paṭissutvā, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā, pattacīvaram-ādāya, attadutiyo Kusināraṁ pāvisi. Tena kho pana samayena Kosinārakā Mallā Santhāgāre sannipatitā honti teneva Thai: kena.04 karaṇīyena. [784]

Atha kho āyasmā Ānando yena Kosinārakānaṁ Mallānaṁ Santhāgāraṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Kosinārakānaṁ Mallānaṁ ārocesi: [785]

“Parinibbuto Vāseṭṭhā BJT: Vāsiṭṭhā, here and below, Vāseṭṭhā above.05 Bhagavā yassa dāni kālaṁ maññathā.” ti [786]

Idam-āyasmato Ānandassa vacanaṁ Thai, PTS omit vacanaṁ.06 sutvā, Mallā ca Mallaputtā ca Mallasuṇisā ca Mallapajāpatiyo ca aghāvino dummanā cetodukkhasamappitā. Appekacce kese pakiriya kandanti, bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti vivaṭṭanti “Atikhippaṁ Bhagavā parinibbuto, atikhippaṁ Sugato parinibbuto, atikhippaṁ Cakkhumā loke antarahito!” ti BJT: antarahitan-ti.07 [787]

Atha kho Kosinārakā Mallā purise āṇāpesuṁ: [788]

“Tena hi bhaṇe Kusinārāyaṁ gandhamālañ-ca, sabbañ-ca tāḷāvacaraṁ sannipātethā.” ti [789]

Atha kho Kosinārakā Mallā gandhamālañ-ca sabbañ-ca tāḷāvacaraṁ, pañca ca Thai omits ca.08 dussayugasatāni ādāya, yena Upavattanaṁ Mallānaṁ Sālavanaṁ, yena Bhagavato sarīraṁ tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā Bhagavato sarīraṁ, naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi, sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā, celavitānāni karontā maṇḍalamāle Thai, PTS: maṇḍalamālāni, here and below, but it appears māla is a masculine noun, not a neuter.09 paṭiyādentā, evaṁ taṁ divasaṁ BJT, ChS: ekadivasaṁ.10 vītināmesuṁ. Atha kho Kosinārakānaṁ Mallānaṁ etad-ahosi: [790]

“Ativikālo kho ajja Bhagavato sarīraṁ jhāpetuṁ, svedāni mayaṁ Bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā.” ti [791]

Atha kho Kosinārakā Mallā Bhagavato sarīraṁ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi, sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā, celavitānāni karontā maṇḍalamāle paṭiyādentā, dutiyam-pi divasaṁ vītināmesuṁ, tatiyam-pi divasaṁ vītināmesuṁ, catuttham-pi divasaṁ vītināmesuṁ, BJT: vītināmesu, printing error.11 pañcamam-pi divasaṁ vītināmesuṁ, chaṭṭham-pi divasaṁ vītināmesuṁ. Atha kho sattamam-pi BJT, PTS omit pi.12 divasaṁ Kosinārakānaṁ Mallānaṁ etad-ahosi: [792]

“Mayaṁ Bhagavato sarīraṁ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā, dakkhiṇena dakkhiṇaṁ Nagarassa haritvā, bāhirena bāhiraṁ dakkhiṇato Nagarassa Bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā.” ti [793]

Tena kho pana samayena aṭṭha Mallapāmokkhā, Thai: Mallā pāmokkhā, here and below, parsed form of text reading.13 sīsaṁ nahātā Thai: sīsanhātā; ChS: sīsaṁnhātā, compound forms of text reading.14 ahatāni vatthāni nivatthā: [794]

“Mayaṁ Bhagavato sarīraṁ uccāressāmā,” ti na sakkonti uccāretuṁ. [795]

Atha kho Kosinārakā Mallā āyasmantaṁ Anuruddhaṁ etad-avocuṁ: [796]

“Ko nu kho Bhante Anuruddha hetu ko paccayo yenime PTS: yena 'me, also below.15 aṭṭha Mallapāmokkhā sīsaṁ nahātā ahatāni vatthāni nivatthā: ‘Mayaṁ Bhagavato sarīraṁ uccāressāmā,’ ti na sakkonti uccāretun?”-ti [797]

“Aññathā kho Vāseṭṭhā tumhākaṁ adhippāyo aññathā Devatānaṁ adhippāyo.” ti [798]

“Kathaṁ pana Bhante Devatānaṁ adhippāyo.” ti [799]

“Tumhākaṁ kho Vāseṭṭhā adhippāyo: ‘Mayaṁ Bhagavato sarīraṁ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi, sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā, dakkhiṇena dakkhiṇaṁ Nagarassa haritvā, bāhirena bāhiraṁ dakkhiṇato Nagarassa Bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā.’ ti [800]

Devatānaṁ kho Vāseṭṭhā adhippāyo: ‘Mayaṁ Bhagavato sarīraṁ dibbehi naccehi gītehi vāditehi mālehi ChS omits mālehi, by mistake.16 gandhehi, sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā, uttarena uttaraṁ Nagarassa haritvā, Uttarena Dvārena Nagaraṁ pavesetvā, Thai: pavisitvā, alternate form of the absolutive.17 majjhena majjhaṁ Nagarassa haritvā, Puratthimena Dvārena nikkhamitvā, puratthimato Nagarassa Makuṭabandhanaṁ nāma Mallānaṁ Cetiyaṁ, ettha Bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā.” ti [801]

“Yathā Bhante Devatānaṁ adhippāyo tathā hotū.” ti [802]

Tena kho pana samayena Kusinārā Thai: Kosinārā.18 yāva sandhisamalasaṅkaṭīrā, Thai: sandhisamalasakaṭirā.19 jaṇṇumattena Thai, PTS: jannumattena; PED favours the retroflex jaṇṇu-.20 odhinā Mandāravapupphehi santhatā BJT: satthatā, printing error; Thai: saṇṭhitā.21 hoti. [803]

Atha kho Devatā Thai: Devā.22 ca Kosinārakā ca Mallā Bhagavato sarīraṁ Dibbehi ca mānusakehi ca naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā, uttarena uttaraṁ Nagarassa haritvā, Uttarena Dvārena Nagaraṁ pavesetvā, majjhena majjhaṁ Nagarassa haritvā, Puratthimena Dvārena nikkhamitvā, puratthimato Nagarassa Makuṭabandhanaṁ nāma Mallānaṁ Cetiyaṁ ettha BJT: tattha; ChS: ettha ca.23 Bhagavato sarīraṁ nikkhipiṁsu. Atha kho Kosinārakā Mallā āyasmantaṁ Ānandaṁ etad-avocuṁ: [804]

“Kathaṁ mayaṁ Bhante Ānanda Tathāgatassa sarīre paṭipajjāmā.” ti [805]

“Yathā kho Vāseṭṭhā Rañño Cakkavattissa sarīre paṭipajjanti, evaṁ Tathāgatassa sarīre paṭipajjitabban.”-ti [806]

“Kathaṁ pana Bhante Ānanda Rañño Cakkavattissa sarīre paṭipajjantī.” ti [807]

“Rañño Vāseṭṭhā Cakkavattissa sarīraṁ ahatena vatthena veṭhenti, ahatena vatthena veṭhetvā vihatena kappāsena veṭhenti, vihatena kappāsena veṭhetvā ahatena vatthena veṭhenti, etena upāyena pañcahi yugasatehi Rañño Cakkavattissa sarīraṁ veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā, aññissā āyasāya doṇiyā paṭikkujjitvā, sabbagandhānaṁ citakaṁ karitvā, Rañño Cakkavattissa sarīraṁ jhāpenti, cātummahāpathe Rañño Cakkavattissa thūpaṁ karonti. Evaṁ kho Vāseṭṭhā Rañño Cakkavattissa sarīre paṭipajjanti. [808]

Yathā kho Vāseṭṭhā Rañño Cakkavattissa sarīre paṭipajjanti, evaṁ Tathāgatassa sarīre paṭipajjitabbaṁ, cātummahāpathe Tathāgatassa thūpo kātabbo. ChS: kāretabbo, causative form of the verb, but both carry the same meaning here.24 Tattha ye mālaṁ vā gandhaṁ vā cuṇṇakaṁ vā āropessanti vā abhivādessanti vā cittaṁ vā pasādessanti, tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā.” ti [809]

Atha kho Kosinārakā Mallā purise āṇāpesuṁ: [810]

“Tena hi bhaṇe Mallānaṁ vihataṁ kappāsaṁ Thai: vihatakappāsaṁ, compound form of text reading.25 sannipātethā.” ti Atha kho Kosinārakā Mallā Bhagavato sarīraṁ ahatena vatthena veṭhesuṁ, ahatena vatthena ChS omits veṭhesuṁ ahatena vatthena.26 veṭhetvā vihatena kappāsena veṭhesuṁ, vihatena kappāsena veṭhetvā ahatena vatthena veṭhesuṁ etena upāyena pañcahi yugasatehi Bhagavato sarīraṁ veṭhetvā, āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā, aññissā āyasāya doṇiyā paṭikkujjitvā, sabbagandhānaṁ citakaṁ karitvā, Bhagavato sarīraṁ citakaṁ āropesuṁ. [811]