Jaccandhavaggo chaṭṭho.

6-1: Āyusaṅkhāravossajanasuttaṁ (51)

[BJT Page 250]

1. evaṁ me sutaṁ:
ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati, mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ. atha kho bhagavā pubbanhasamayaṁ nivāsetvā, pattacīvaram-ādāya, vesāliṁ piṇḍāya pāvisi. vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā, pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto, āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: “gaṇhāhi ānanda nisīdanaṁ, yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkamissāma BJT Note: āyasmā pi kho ānando bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi - Mahāparinibbānasutta (D16), ChS.01 divā vihārāyā” ti. “evaṁ bhante,” ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā, nisīdanam-ādāya bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. atha kho bhagavā yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā, paññatte āsane nisīdi. nisajja kho BJT note: ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ - Mahāparinibbānasutta (D 16), ChS.02 bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: “ramaṇīyā ānanda vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramanīyaṁ bahuputtaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ. yassa kassaci ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. tathāgatassa kho ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. ākaṅkhamāno ānanda tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā” ti. evam-pi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ. na bhagavantaṁ yāci: “tiṭṭhatu bhante bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti. yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.

dutiyam-pi kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: “ramaṇīyā ānanda vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ. yassa kassaci ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. tathāgatassa kho ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. ākaṅkhamāno ānanda tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā” ti. evam-pi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ, na bhagavantaṁ yāci: “tiṭṭhatu bhante bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti. yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.

tatiyam-pi kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: “ramaṇīyā ānanda vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ. yassa kassaci ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. tathāgatassa kho ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. ākaṅkhamāno ānanda tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā” ti. evam-pi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ. na bhagavantaṁ yāci: tiṭṭhatu bhante bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan-ti. yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.

2. atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: “gaccha tvaṁ ānanda yassa dāni kālaṁ maññasī” ti. “evaṁ bhante,” ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā, uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā, avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.

[BJT Page 252]

3. atha kho māro pāpimā, acirapakkante āyasmante ānande, yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā, ekamantaṁ aṭṭhāsi. ekamantaṁ ṭhito kho māro pāpimā bhagavantaṁ etad-avoca: “parinibbātu BJT note: parinibbātu dāni - everywhere else; also below.03 bhante bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni bhante bhagavato. bhāsitā kho panesā bhante bhagavatā vācā: ‘na tāvāhaṁ pāpima parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ BJT note: ye sakaṁ - ChS; also below.04 ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ ti.

santi kho pana bhante etarahi bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti. parinibbātu bhante bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni bhante bhagavato.

4. bhāsitā kho panesā bhagavatā vācā: ‘na tāvāhaṁ pāpima parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhunīyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ ti. Editor's note: BJT omits ti, by mistake.05

santi kho pana bhante etarahi bhikkhuniyo bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desentī” ti. parinibbātu bhante bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni bhante bhagavato.

bhāsitā kho panesā bhagavato vācā: ‘na tāvāhaṁ pāpima parinibbāyissāmi, yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ ti.

santi kho pana bhante etarahi upāsakā bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti. parinibbātu bhante bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni bhante bhagavato.

5. bhāsitā kho panesā bhagavato vācā: ‘na tāvāhaṁ pāpima parinibbāyissāmi, yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ ti.

santi kho pana bhante etarahi upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo, vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti - uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā - sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.” parinibbātu bhante bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni bhante bhagavato.

[BJT Page 254]

6. bhāsitā kho panesā bhagavato vācā: ‘na tāvāhaṁ pāpima parinibbāyissāmi, yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañ-ceva bhavissati phītañ-ca, vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitan’-ti. etarahi kho pana bhante bhagavato brahmacariyaṁ iddhañ-ceva phītañ-ca, vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ. parinibbātu dāni bhante bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni bhante bhagavato” ti.

evaṁ vutte, bhagavā māraṁ pāpimantaṁ etad-avoca: “appossukko tvaṁ pāpima hohi, na ciraṁ tathāgatassa parinibbānaṁ bhavissati, ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī” ti. atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṁ ossajji. ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi, bhiṁsanako lomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.

7. atha kho bhagavā etam-atthaṁ viditvā, tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−   Vetālīya x4
“tulam-atulañ-ca sambhavaṁ Metre: Line a is short by 2 mattā, and it is not easy to see how we could correct the cadence in line b, possibly it is a corrupt reading.06

⏑⏑−−⏑⏑¦−−⏑⏑−
bhavasaṅkhāram-avassajji BJT note: bhavasaṅkhāram-ossaji - palm leaf book.07 muni.

−−⏑⏑¦−⏑−⏑−
ajjhattarato samāhito,

⏑−⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−
abhindi kavacam-ivattasambhavan”-ti. BJT note: tulyam atulyaṁ ca saṁbhavaṁ
bhavasaṁskāram apotsjan muniḥ
adhyātmarataḥ samāhito
hy abhinat kośam ivāṇḍasaṁbhavaḥ
.
(Divyāvadāna p. 203).
08