Appendix: More Udà nas
1: The Exalted Utterances
(Note that the texts in this section have been gathered from the Burmese edition
of the text as published on the Chaññha Saïgà yana CDROM, version 3)
We can look first at the udà nas that may be described as exalted utterances, which are of a similar kind to most of the ones we are dealing with in the Udà na collection.
First we have an udà na uttered by the Buddha to Mà gandiya, which served as a heading for a further exposition (MN.75):
Atha kho Bhagavà tà yaü velà yaü imaü udà naü udà nesi:
ßârogyaparamà là bhà , ~ nibbà naü paramaü sukhaü,
Aññhaïgiko ca maggà naü, ~ khemaü amatagà minanû-ti.
Perhaps the most famous udà na which was not uttered by the Buddha himself is the one attributed to Aïgulimà la after attaining arahantship (MN.86; Th 871-886): 01
Atha kho à yasmà Aïgulimà lo rahogato pañisallãno vimuttisukhaü pañisaüvedi, tà yaü velà yaü imaü udà naü udà nesi:
ßYo pubbeva pamajjitvà , ~ pacchà so nappamajjati,
Somaü lokaü pabhà seti, ~ abbhà mutto va candimà .
Yassa pà paü kataü kammaü, ~ kusalena pidhãyati.
Somaü lokaü pabhà seti, ~ abbhà mutto va candimà .
Yo have daharo bhikkhu, ~ yuÿjati Buddhasà sane,
Somaü lokaü pabhà seti, ~ abbhà mutto va candimà .
Disà hi me Dhammakathaü suõantu,
Disà hi me yuÿjantu Buddhasà sane,
Disà hi me te manujà bhajantu,
Ye Dhammamevà dapayanti santo.
Disà hi me khantivà dà naü, ~ avirodhappasaüsinaü,
Suõantu Dhammaü kà lena, ~ taÿ-ca anuvidhãyantu.
Na hi jà tu so mamaü hiüse, ~ aÿÿaü và pana kiÿci naü.
Pappuyya paramaü santiü, ~ rakkheyya tasathà vare.
Udakaÿ-hi nayanti nettikà ,
Usukà rà namayanti tejanaü.
Dà ruü namayanti tacchakà ,
Attà naü damayanti paõóità .
Daõóeneke damayanti, ~ aïkusehi kasà hi ca,
Adaõóena asatthena, ~ ahaü dantomhi tà dinà .
Ahiüsako ti me nà maü, ~ hiüsakassa pure sato,
Ajjà haü saccanà momhi, ~ na naü hiüsà mi kiÿci naü.
Coro ahaü pure à siü, ~ Aïgulimà lo ti vissuto,
Vuyhamà no mahoghena, ~ Buddhaü saraõam-à gamaü.
Lohitapà õi pure à siü, ~ Aïgulimà lo ti vissuto,
Saraõagamanaü passa, ~ bhavanetti samåhatà .
Tà disaü kammaü katvà na, ~ bahuü duggatigà minaü,
Phuññho kammavipà kena, ~ aõaõo bhuÿjà mi bhojanaü.
Pamà dam-anuyuÿjanti, ~ bà là dummedhino janà ,
Appamà daÿ-ca medhà vã, ~ dhanaü seññhaü va rakkhati.
Mà pamà dam-anuyuÿjetha, ~ mà kà marati santhavaü,
Appamatto hi jhà yanto, ~ pappoti vipulaü sukhaü.
Svà gataü nà pagataü, ~ na-y-idaü dummantitaü mama,
Saüvibhattesu dhammesu, ~ yaü seññhaü tad-upà gamaü.
Svà gataü nà pagataü, ~ na-y-idaü dummantitaü mama,
Tisso vijjà anuppattà , ~ kataü Buddhassa sà sananû-ti.
Next we have a number of devatàs praising giving, which is followed by the Buddha's reply (which is not called an udà na in this discourse) (Devatà saüyutta SN 1.33, Sà dhusuttaü), the first line uttered by the devatàs is really an exclamation, and so this discourse bridges the two types of udà na:
Sà vatthi-à rà me. Atha kho sambahulà Satullapakà yikà devatà yo abhikkantà ya rattiyà abhikkantavaõõà kevalakappaü Jetavanaü obhà setvà yena Bhagavà tenupasaïkamiüsu, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivà detvà ekamantaü aññhaüsu.
Ekamantaü ñhità kho ekà devatà Bhagavato santike imaü udà naü udà nesi:
ßSà dhu kho, mà risa, dà naü.
Maccherà ca pamà dà ca, ~ evaü dà naü na dãyati,
Puÿÿaü à kaïkhamà nena, ~ deyyaü hoti vijà natà û ti.
Atha kho aparà devatà Bhagavato santike imaü udà naü udà nesi:
ßSà dhu kho, mà risa, dà naü api ca appasmim-pi sà hu dà naü.
Appasmeke pavecchanti, ~ bahuneke na dicchare;
Appasmà dakkhiõà dinnà , ~ sahassena samaü mità û ti.
Atha kho aparà devatà Bhagavato santike imaü udà naü udà nesi:
ßSà dhu kho, mà risa, dà naü appasmim-pi sà hu dà naü, api ca saddhà ya pi sà hu dà naü.
Dà naÿ-ca yuddhaÿ-ca samà nam-à hu,
Appà pi santà bahuke jinanti,
Appam-pi ce saddahano dadà ti,
Teneva so hoti sukhã paratthà û ti.
Atha kho aparà devatà Bhagavato santike imaü udà naü udà nesi:
ßSà dhu kho, mà risa, dà naü appasmim-pi sà hu dà naü, saddhà ya pi sà hu dà naü, api ca dhammaladdhassa pi sà hu dà naü.
Yo dhammaladdhassa dadà ti dà naü,
Uññhà naviriyà dhigatassa jantu;
Atikkamma so Vetaraõiü Yamassa,
Dibbà ni ñhà nà ni upeti maccoû ti.
Atha kho aparà devatà Bhagavato santike imaü udà naü udà nesi:
ßSà dhu kho, mà risa, dà naü, appasmim-pi sà hu dà naü, saddhà ya pi sà hu dà naü, dhammaladdhassa pi sà hu dà naü, api ca viceyyadà nam-pi sà hu.
Viceyyadà naü sugatappasatthaü,
Ye dakkhiõeyyà idha jãvaloke,
Etesu dinnà ni mahapphalà ni,
Bãjà ni vuttà ni yathà sukhetteû ti.
Atha kho aparà devatà Bhagavato santike imaü udà naü udà nesi:
ßSà dhu kho, mà risa, dà naü, appasmim-pi sà hu dà naü, saddhà ya pi sà hu dà naü, dhammaladdhassa pi sà hu dà naü, viceyyadà nam-pi sà hu, api ca pà õesu pi sà dhu saüyamo.
Yo pà õabhåtà ni aheñhayaü caraü,
Paråpavà dà na karoti pà paü,
Bhãruü pasaüsanti na hi tattha såraü,
Bhayà hi santo na karoti pà panû-ti.
Atha kho aparà devatà Bhagavantaü etad-avoca: ßKassa nu kho, Bhagavà , subhà sitanû-ti?
ßSabbà saü vo subhà sitaü pariyà yena, api ca mamà pi suõà tha:
Addhà hi dà naü bahudhà pasatthaü,
Dà nà ca kho dhammapadaü va seyyo,
Pubbe ca te pubbatare ca santo,
Nibbà nam-evajjhagamuü sapaÿÿà û ti.