Udānavarga Home Page Next Varga
8: Vācavarga
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
abhūtavādī narakān upaiti
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
yaś cānyad apy ācaratīha karma |
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
ubhau hi tau pretya samau niruktau
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
nihīnadharmau manujau paratra || 8.1 [181]
⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
pruṣasya hi jātasya kuṭhārī jāyate mukhe |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yayā chinatti hātmānaṁ vācā durbhāṣitaṁ vadan || 8.2 [182]
−−⏑¦−⏑−⏑− Vaitālīya We need to read nindīyāṁ in the 1st line m.c.01
yo nindiyāṁ praśaṁsati
−⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−
tān api nindati ye praśaṁsiyāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−
sa cinoti mukhena taṁ kaliṁ
⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−
kalinā tena sukhaṁ na vindati || 8.3 [183]
−⏑−¦−⏑−⏑− Vaitālīya We need to read alpaṁ mātro m.c in the 1st line m.c.02
alpamātro hy ayaṁ kalir
⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−
ya ihākṣeṇa dhanaṁ parājayet |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−
ayam atra mahattaraḥ kalir
−⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−
yaḥ sugateṣu manaḥ pradūṣayet || 8.4 [184]
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
śataṁ sahasrāṇi nirarbudāni
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
ṣaṭtrimśatiṁ pañca tathārbudāni |
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
yān āryagarhī narakān upaiti
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
vācaṁ manaś ca praṇidhāya pāpakam || 8.5 [185]
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka x 2
asataṁ hi vadanti pāpacittā
⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
narakaṁ vardhayate vadhāya nityam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaitālīya
anavadyabalas titīkṣate
−⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
tāṁ manaso hy āvilatāṁ vivarjayitvā || 8.6 [186]
−−⏑−¦(⏑⏑)⏑−¦¦−−−−¦⏑−⏑− navipulā We have to understand a svarabhakti vowel in arahatām here, that can be given full weight and counted towards the metre.03
yaḥ śāsanaṁ hy arhatām āryāṇāṁ dharmajīvinām |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
pratikrośati durmedhā dṣṭiṁ niḥśritya pāpikām |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
phalaṁ kaṇṭakaveṇur vā phalaty ātmavadhāya saḥ || 8.7 [187]
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
kalyāṇikāṁ vimuñceta naiva muñceta pāpikām |
−−−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
muktā kalyāṇikī śreyo muktā tapati pāpikā || 8.8 [188]
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
na ca mukte pramuñcet tāṁ muñcamāno hi bādhyate |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
naivam āryāḥ pramuñcanti muktā bālair hi pāpikā || 8.9 [189]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
mukhena saṁyato bhikṣur mandabhāṣī hy anuddhataḥ |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− No doubt we should read deśeti in the 1st line. Dhp 363 reads: atthaṁ dhammañ-ca dīpeti.04
arthaṁ dharmaṁ ca deśayati madhuraṁ tasya bhāṣitam || 8.10 [190]
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
subhāṣitaṁ hy uttamam āhur āryā
−−⏑−,¦−−−¦−⏑−− This line and the last both have a heavy 6th syllable, which is unusual. It sometimes occurs in Pāḷi, but normally after a break at the 5th.05
dharmaṁ vaden nādharmaṁ tad dvitīyam |
⏑−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
priyaṁ vaden nāpriyaṁ tat ttīyaṁ
−−⏑−,¦−−−¦−⏑−−
satyaṁ vaden nāsatyaṁ tac caturtham || 8.11 [191]
−−⏑−¦−,−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− mavipulā
tām eva vācaṁ bhāṣeta yayātmānaṁ na tāpayet |
⏑−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
parāṁś ca na vihiṁseta sā hi vāk sādhu bhāṣitā || 8.12 [192]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
priyodyam eva bhāṣeta yā hi vācābhinanditā |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
nādadāti yayā pāpaṁ bhāṣamāṇaḥ sadā priyam || 8.13 [193]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
satyā syād amtā vācā satyavācā hy anuttarā |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
satyam arthe ca dharme ca vācam āhuḥ pratiṣṭhitām || 8.14 [194]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− pr- in prāptaye fails to make position in this line. Sn 454: khemaṁ nibbānapattiyā, where gemination has not occurred to comply with the metre.06
yāṁ buddho bhāṣate vācaṁ kṣemāṁ nirvāṇaprāptaye |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
duḥkhasyāntakriyāyuktāṁ sā hi vāk sādhu bhāṣitā || 8.15 [195]
|| vācavargaḥ 8 || ||
Udānavarga Home Page Next Varga