Buddha-carita Home Page Next Chapter
Book III [Saṁvegotpattiḥ]
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
tataḥ kadācinmduśādvalāni puṁskokilonnāditapādapāni |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śuśrāva padmākaramaṁḍitāni śīte nibaddhāni sa kānanāni || 3.1
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Māyā)
śrutvā tataḥ strījanavallabhānāṁ manojñabhāvaṁ purakānanānām |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
bahiḥprayāṇāya cakāra buddhimaṁtarghe nāga ivāvaruddhaḥ || 3.2
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
tato npastasya niśamya bhāvaṁ putrābhidhānasya manorathasya |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
snehasya lakṣmyā vayasaśca yogyām-ājñāpayāmāsa vihārayātrām || 3.3
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
nivartayāmāsa ca rājamārge saṁpātamārtasya pthagjanasya |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
mā bhūtkumāraḥ sukumāracittaḥ saṁvignacetā iva manyamānaḥ || 3.4
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
pratyaṁgahīnān vikaleṁdriyāṁśca jīrṇāturādīn kpaṇāṁśca bhikṣūn |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tataḥ samutsārya pareṇa sāmnā śobhāṁ parā rājapathasya cakruḥ || 3.5
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Ārdrā)
tataḥ kte śrīmati rājamārge śrīmān vinītānucaraḥ kumāraḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
prāsādapṣṭhādavatīrya kāle ktābhyanujño npamabhyagacchat || 3.6
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
atho nareṁdraḥ sutamāgatāśruḥ śirasyupāghrāya ciraṁ nirīkṣya |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
gaccheti cājñāpayati sma vācā snehānna cainaṁ manasā mumoca || 3.7
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Ārdrā)
tataḥ sa jāṁbūnadabhāṁḍabhdbhiryuktaṁ caturbhirnibhtaisturaṁgaiḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
aklīvavidhyucchuciraśmidhārāṁ hiraṇmayaṁ syaṁdanamāruroha || 3.8
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
tataḥ prakīrṇojjvalapuṣpajālaṁ viṣaktamālyaṁ pracalatpatākam |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
mārgaṁ prapede sadśānuyātraścaṁdraḥ sanakṣatra ivāntarīkṣam || 3.9
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
kautūhalātsphītataraiśca netrairnīlotpalābhairiva kīryamāṇaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śanaiḥ śanai rājapathaṁ jagāhe pauraiḥ samaṁtādabhivīkṣyamāṇaḥ || 3.10
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
taṁ tuṣṭuvuḥ saumyaguṇena kecidvavaṁdire dīptatayā tathānye |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
saumukhyatastu śriyamasya kecidvaipulyamāśaṁsiṣurāyuṣaśca || 3.11
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
niḥstya kubjāśca mahākulebhyo vyūhāśca kairātakavāmanānām |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
nāryaḥ kśebhyaśca niveśanebhyo devānuyānadhvajavat praṇemuḥ || 3.12
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (ddhi)
tataḥ kumāraḥ khalu gacchatīti śrutvā striyaḥ preṣyajanātpravttim |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
didkṣayā harmyatalāni jagmurjanena mānyena ktābhyanujñāḥ || 3.13
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
tāḥ srastakāṁcīguṇavighnitāśca suptaprabuddhākulalocanāśca |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
vttāṁtavinyastavibhūṣaṇāśca kautūhalenāpi bhtāḥ parīyuḥ || 3.14
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
prāsādasopānatalapraṇādaiḥ kāṁcīravairnūpuranisvanaiśca |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
vibhrāmayaṁtyo ghapakṣisaṁghānanyonyavegāṁśca samākṣipaṁtyaḥ || 3.15
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
kāsāṁcidāsāṁ tu varāṁganānāṁ jātatvarāṇāmapi sotsukānām |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
gatiṁ gurutvājjaghurviśālāḥ śroṇīrathāḥ pīnapayodharāśca || 3.16
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Buddhi)
śīghraṁ samarthāpi tu gaṁtumanyā gatiṁ nijagrāha yayau na tūrṇam |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
hriyā pragalbhāni nigūhamānā rahaḥ prayuktāni vibhūṣaṇāni || 3.17
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
parasparotpīḍanapiṁḍitānāṁ saṁmardasaṁśobhitakuṁḍalānām |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tāsāṁ tadā sasvanabhūṣaṇānāṁ vātāyaneṣvapraśamo babhūva || 3.18
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
vātāyanebhyastu viniḥstāni parasparopāsitakuṁḍalāni |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
strīṇāṁ virejurmukhapaṁkajāni saktāni harmyeṣviva paṁkajāni || 3.19
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Ārdrā)
tato vimānairyuvatīkalāpaiḥ kautūhalodghāṭitavātayānaiḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śrīmatsamaṁtānnagaraṁ babhāse viyadvimānairiva sāpsarobhiḥ || 3.20
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
vātāyanānāmaviśālabhāvādanyonyagaṁḍārpitakuṁḍalāni |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
mukhāni rejuḥ pramadottamānāṁ baddhāḥ kalāpa iva paṁkajānām || 3.21
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bhadrā)
tasmin kumāraṁ pathi vīkṣamāṇāḥ striyo babhurgāmiva gaṁtukāmāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
ūrdhvonmukhāścainamudīkṣamāṇā narā babhurdyāmiva gaṁtukāmāḥ || 3.22
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
dṣṭvā ca taṁ rājasutaṁ striyastā jājvalyamānaṁ vapuṣā śriyā ca |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
dhanyāsya bhāryeti śanairavocañśuddhairmanobhiḥ khalu nānyabhāvāt || 3.23
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
ayaṁ kila vyāyatapīnabāhū rūpeṇa sākṣādiva puṣpaketuḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tyaktvā śriyaṁ dharmamupeṣyatīti tasmin hitā gauravameva cakruḥ || 3.24
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
kīrṇaṁ tathā rājapathaṁ kumāraḥ paurairvinītaiḥ śucidhīraveṣaiḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tatpūrvamālokya jaharṣa kiṁcinmene punarbhāvamivātmanaśca || 3.25
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
puraṁ tu tatsvargamiva prahṣṭaṁ śuddhādhivāsāḥ samavekṣya devāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
jīrṇaṁ naraṁ nirmamire prayātuṁ saṁcodanārthaṁ kṣitipātmajasya || 3.26
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Haṁsī)
tataḥ kumāro jarayābhibhūtaṁ dṣṭvā narebhyaḥ pthagāktiṁ tam |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
uvāca saṁgrāhakamāgatāsthastatraiva niṣkampaniviṣṭadṣṭiḥ || 3.27
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
ka eṣa bhoḥ sūta naro 'bhyupetaḥ keśaiḥ sitairyaṣṭiviṣaktahastaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
bhrūsaṁvtākṣaḥ śithilānatāṁgaḥ kiṁ vikriyaiṣā praktiryadcchā || 3.28
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
ityevamuktaḥ sa rathapraṇetā nivedayāmāsa npātmajāya |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
saṁrakṣyamapyarthamadoṣadarśī taireva devaiḥ ktabuddhimohaḥ || 3.29
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
rūpasya hartrī vyasanaṁ balasya śokasya yonirnidhanaṁ ratīnām |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
nāśaḥ smtīnāṁ ripuriṁdriyāṇāmeṣā jarā nāma yayaiṣa bhagnaḥ || 3.30
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Rāmā)
pītaṁ hyanenāpi payaḥ śiśutve kālena bhūyaḥ parimṣṭamurvyām |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
krameṇa bhūtvā ca yuvā vapuṣmān krameṇa tenaiva jarāmupetaḥ || 3.31
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
ityevamukte calitaḥ sa kiṁcidrājātmajaḥ sūtamidaṁ babhāṣe |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
kimeṣa doṣo bhavitā mamāpītyasmai tataḥ sārathirabhyuvāca || 3.32
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
āyuṣmato 'pyeṣa vayaḥprakarṣānniḥsaṁśayaṁ kālavaśena bhāvī |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
evaṁ jarāṁ rūpavināśayitrīṁ jānāti caivecchati caiṣa lokaḥ || 3.33
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Ārdrā)
tataḥ sa pūrvāśayaśuddhabuddhirvistīrṇakalpācitapuṇyakarmā |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śrutvā jarāṁ saṁvivije mahātmā mahāśanerghoṣamivāṁtike gauḥ || 3.34
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
niḥśvasya dīrghaṁ sa śiraḥ prakaṁpya tasmiṁśca jīrṇe viniveśya cakṣuḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tāṁ caiva dṣṭvā janatāṁ saharṣāṁ vākyaṁ sa saṁvignamidaṁ jagāda || 3.35
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Māyā)
evaṁ jarā haṁti ca nirviśeṣaṁ smtiṁ ca rūpaṁ ca parākramaṁ ca |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
na caiva saṁvegamupaiti lokaḥ pratyakṣato 'pīdśamīkṣamāṇaḥ || 3.36
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
evaṁ gate sūta nivartayāśvān śīghraṁ ghāṇyeva bhavānprayātu |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
udyānabhūmau hi kuto ratirme jarābhave cetasi vartamāne || 3.37
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Chāyā)
athājñayā bhartsutasya tasya nivartayāmāsa rathaṁ niyaṁtā |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tataḥ kumāro bhavanaṁ tadeva ciṁtāvaśaḥ śūnyamiva prapede || 3.38
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Upendravajrā)
yadā tu tatraiva na śarma lebhe jarā jareti praparīkṣamāṇaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tato nareṁdrānumataḥ sa bhūyaḥ krameṇa tenaiva bahirjagāma || 3.39
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
athāparaṁ vyādhiparītadehaṁ ta eva devāḥ sasjurmanuṣyam |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
dṣṭvā ca taṁ sārathimābabhāṣe śauddhodanistadgatadṣṭireva || 3.40
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
sthūlodaraḥ śvāsacalaccharīraḥ srastāṁsabāhuḥ kśapāṇdugātraḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
aṁbeti vācaṁ karuṇaṁ bruvāṇaḥ paraṁ samāśliṣya naraḥ ka eṣaḥ || 3.41
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
tato 'bravītsārathirasya saumya dhātuprakopaprabhavaḥ pravddhaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
rogābhidhānaḥ sumahānanarthaḥ śakro 'pi yenaiṣa kto 'svataṁtraḥ || 3.42
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
ityūcivān rājasutaḥ sa bhūyastaṁ sānukaṁpo naramīkṣamāṇaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
asyaiva jātaḥ pthageṣa doṣaḥ sāmānyato rogabhayaṁ prajānām || 3.43
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Premā)
tato babhāṣe sa rathapraṇetā kumāra sādhāraṇa eṣa doṣaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
evaṁ hi rogaiḥ paripīḍyamāno rujāturo harṣamupaiti lokaḥ || 3.44
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Haṁsī)
iti śrutārthaḥ sa viṣaṇṇacetāḥ prāvepatāṁbūrmigataḥ śaśīva |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
idaṁ ca vākyaṁ karuṇāyamānaḥ provāca kiṁcinmdunā svareṇa || 3.45
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Ārdrā)
idaṁ ca rogavyasanaṁ prajānāṁ paśyaṁśca viśraṁbhamupaiti lokaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
vistīrṇavijñānamaho narāṇāṁ hasaṁti ye rogabhayairamuktāḥ || 3.46
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
nivartyatāṁ sūta vahiḥprayāṇānnareṁdrasadmaiva rathaḥ prayātu |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śrutvā ca me rogabhayaṁ ratibhyaḥ pratyāhataṁ saṁkucatīva cetaḥ || 3.47
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
tato nivttaḥ sa nivttaharṣaḥ pradhyānayuktaḥ praviveśa sadma |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
taṁ dvistathā prekṣya ca saṁnivttaṁ puryāgamaṁ bhūmipatiścakāra || 3.48
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
śrutvā nimittaṁ tu nivartanasya saṁtyaktamātmānamanena mene |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
mārgasya śaucādhiktāya caiva cukrośa ruṣṭo 'pi ca nogradaṁḍaḥ || 3.49
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Māyā)
bhūyaśca tasmai vidadhe sutāya viśeṣayuktaṁ viṣayaprakāram |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
caleṁdriyatvādapi nāpi śakto nāsmānvijahyāditi nāthamānaḥ || 3.50
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (ddhi)
yadā ca śabdādibhiriṁdriyārthairaṁtaḥpure naiva suto 'sya reme |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tato vahirvyādiśati sma yātrāṁ rasāntaraṁ syāditi manyamānaḥ || 3.51
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
snehācca bhāvaṁ tanayasya buddhvā saṁvegadoṣānaviciṁtya kāṁścit |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
yogyāḥ samājñāpayati sma tatra kalāsvabhijña iti vāramukhyāḥ || 3.52
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
tato viśeṣeṇa nareṁdramārge svalaṁkte caiva parīkṣite ca |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
vyatyāsya sūtaṁ ca rathaṁ ca rājā prasthāpayāmāsa bahiḥ kumāram || 3.53
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
tatastathā gacchati rājaputre taireva devairvihito gatāsuḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
taṁ caiva mārge mtamuhyamānaṁ sūtaḥ kumāraśca dadarśa nānyaḥ || 3.54
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
athābravīdrājasutaḥ sa sūtaṁ naraiścaturbhirhriyate ka eṣaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
dīnairmanuṣyairanugamyamāno yo bhūṣito 'śvāsyavarudyate ca || 3.55
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Haṁsī)
tataḥ sa śuddhātmabhireva devaiḥ śuddhādhivāsairabhibhūtacetāḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
avācyamapyarthamimaṁ niyaṁtā pravyājahārārthavidīśvarāya || 3.56
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
buddhīṁdriyaprāṇaguṇairviyuktaḥ supto visaṁjñastṇakāṣṭhabhūtaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
saṁbadhya saṁrakṣya ca yatnavadbhiḥ priyāpriyaistyajyata eṣa ko 'pi || 3.57
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
iti praṇetuḥ sa niśamya vākyaṁ saṁcukṣubhe kiṁciduvāca cainam |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
kiṁ kevalasyaiva janasya dharmaḥ sarvaprajānāmayamīdśo 'ṁtaḥ || 3.58
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
tataḥ praṇetā vadati sma tasmai sarvaprajānāmayamaṁtakarmā |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
hīnasya madhyasya mahātmano vā sarvasya loke niyato vināśaḥ || 3.59
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
tataḥ sa dhīro 'pi nareṁdrasūnuḥ śrutvaiva mtyuṁ viṣasāda sadyaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
aṁsena saṁśliṣya ca kūbarāgraṁ provāca nihrādavatā svareṇa || 3.60
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Chāyā)
iyaṁ ca niṣṭhā niyataṁ prajānāṁ pramādyati tyaktabhayaśca lokaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
manāṁsi śaṁke kaṭhināni nṇāṁ svasthāstathā hyadhvani vartamānāḥ || 3.61
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bhadrā)
tasmādrathaṁ sūta nivartyatāṁ no vihārabhūmau na hi deśakālaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
jānanvināśaṁ kathamārttikāle sacetanaḥ syādiha hi pramattaḥ || 3.62
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
iti bruvāṇe 'pi narādhipātmaje nivartayāmāsa sa naiva taṁ ratham |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
viśeṣayuktaṁ tu nareṁdraśāsanātsa padmakhaṁḍaṁ vanameva niryayau || 3.63
⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑− Rucirā
tataḥ śivaṁ kusumitabālapādapaṁ paribhramatpramuditamattakokilam |
⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−
vipānavatsakamalacārudīrghikaṁ dadarśa tadvanamiva naṁdanaṁ vanam || 3.64
⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑− Rucirā
varāṁganāgaṇakalilaṁ npātmajastato balādvanamabhinīyate sma tat |
⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−,⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−
varāpsarovtamalakādhipālayaṁ Cowell's edition reads: varāpsarontyamalakādhipālayaṁ, which would mean taking -ty- in -ntyam- as not making position, to correct the metre.01 navavrato muniriva vighnakātaraḥ || 3.65
iti śrībuddhacarite mahākāvye saṁvegautpattirnāma ttīyaḥ sargaḥ || 3 ||
Buddha-carita Home Page Next Chapter