Buddha-carita Home Page Next Chapter
Book V [Abhiniṣkramaṇo]
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
sa tathā viṣayairvilobhyamānaḥ paramohairapi śākyarājasūnuḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
na jagāma ratiṁ na śarma lebhe hdaye siṁha ivātidigdhaviddhaḥ || 5.1
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
atha maṁtrisutaiḥ kṣamaiḥ kadācitsakhibhiścitrakathaiḥ ktānuyātraḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vanabhūmididkṣayā śamepsurnaradevānumato vahiḥ pratasthe || 5.2
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
navarukmakhalīnakiṁkiṇīkaṁ pracalaccāmaracāruhemabhāṁḍam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
abhiruhya sa kaṁṭhakaṁ sadaśvaṁ prayayau ketumiva drumābjaketuḥ || 5.3
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
sa nikṣṭatarāṁ vanāṁtabhūmiṁ vanalobhācca yayau mahīguṇecchuḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
salilormivikārasīramārgāṁ vasudhāṁ caiva dadarśa kṣyamāṇām || 5.4
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
halabhinnavikīrṇaśaṣpadarbhāṁ hatasūkṣmakrimikāṁḍajaṁtukīrṇām |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
samavekṣya rasāṁ tathāvidhāṁ tāṁ svajanasyeva badhe bhśaṁ śuśoca || 5.5
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
kṣataḥ puruṣāṁśca vīkṣamāṇaḥ pavanārkāṁśurajovibhinnavarṇān |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vahanaklamaviklavāṁśca dhuryān paramāryaḥ paramāṁ kpāṁ cakāra || 5.6
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
avatīrya tatasturaṁgapṣṭhācchanakairgāṁ vyacarat śucā parītaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
jagato jananavyayaṁ vicinvan kpaṇaṁ khalvidamityuvāca cārttaḥ || 5.7
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
manasā ca viviktatāmabhīpsuḥ suhdastānanuyāyino nivārya |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
abhitāralacāruparṇavatyā vijane mūlamupeyivān sa jaṁbvāḥ || 5.8
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
niṣasāda ca patrakhoravatyāṁ bhuvi vaidūryanikāśaśādvalāyām |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
jagataḥ prabhavavyayau viciṁtya manasaśca sthitimārgamālalaṁbe || 5.9
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
samavāptamanaḥ sthitiśca sadyo viṣayecchādibhirādhibhiśca muktaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
savitarkavicāramāpa śāṁtaṁ prathamaṁ dhyānamanāśravaprakāram || 5.10
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
adhigamya tato vivekajaṁ tu paramaprītisukhaṁ [manaḥ] The metre is defective in Cowell's version here, as he mentions in a footnote. Johnson's reading of manaḥ here fills the lacuna.01 samādhim |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
idameva tataḥ paraṁ pradadhyau manasā lokagatiṁ niśamya samyak || 5.11
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
kpaṇaṁ vata yajjanaḥ svayaṁ sannaraso vyādhijarāvināśadharmaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
jarayārditamāturaṁ mtaṁ vā paramajño vijugupsate madāṁdhaḥ || 5.12
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iha cedahamīdśaḥ svayaṁ san vijugupseya paraṁ tathāsvabhāvam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
na bhavetsadśaṁ hi tatkṣamaṁ vā paramaṁ dharmamimaṁ vijānato me || 5.13
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti tasya vipaśyato yathāvajjagato vyādhijarāvipattidoṣān |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
balayauvanajīvitapravttau vijagāmātmagato madaḥ kṣaṇena || 5.14
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
na jaharṣa na cāpi cānutepe vicikitsāṁ na yayau na taṁdrinidre |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
na ca kāmaguṇeṣu saṁraraṁje na ca didveṣa paraṁ na cāvamene || 5.15
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti buddhiriyaṁ ca nīrajaskā vavdhe tasya mahātmano viśuddhā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
puruṣairaparairadśyamānaḥ puruṣaścopasasarpa bhikṣuveśaḥ || 5.16
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
naradevasutastamabhyapcchadvada ko 'sīti śaśaṁsa so 'tha tasmai |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
sa ca puṁgava janmamtyubhītaḥ śramaṇaḥ pravrajito 'smi mokṣahetoḥ || 5.17
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
jagati kṣayadharmake mumukṣurmgaye 'haṁ śivamakṣayaṁ padaṁ tat |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
ajano 'nyajanairatulyabuddhirviṣayebhyo vinivttarāgadoṣaḥ || 5.18
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
nivasan kvacideva vkṣamūle vijane vāyatane girau vane vā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vicarāmyaparigraho nirāśaḥ paramārthāya yathopapannabhikṣuḥ || 5.19
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti paśyata eva rājasūnoridamuktvā sa nabhaḥ samutpapāta |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
sa hi tadvapuranyabuddhidarśī smtaye tasya sameyivān divaukāḥ || 5.20
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
gaganaṁ khagavadgate ca tasmin nvaraḥ saṁjahṣe visismiye ca |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
upalabhya tataśca dharmasaṁjñāmabhiniryāṇavidhau matiṁ cakāra || 5.21
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
tata iṁdrasamo jiteṁdriyaśca pravivikṣuḥ paramāśvamāruroha |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
parivartya janaṁ tvavekṣamāṇastata evābhimataṁ vanaṁ na bheje || 5.22
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
sa jarāmaraṇakṣayaṁ cikīrṣurvanavāsāya matiṁ smtau nidhāya |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
praviveśa punaḥ puraṁ na kāmādvanabhūmeriva maṁḍalaṁ dvipeṁdraḥ || 5.23
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
sukhitā vata nirvtā ca sā strī patirīdktvamivāyatākṣa yasyāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
iti taṁ samudīkṣya rājakanyā praviśaṁtaṁ pathi sāṁjalirjagāda || 5.24
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
atha ghoṣamimaṁ mahābhraghoṣaḥ pariśuśrāva śamaṁ paraṁ ca lebhe |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
śrutavāṁśca hi nirvteti śabdaṁ parinirvāṇavidhau matiṁ cakāra || 5.25
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
atha kāṁcanaśailaśṁgavarṣmā gajamegharṣabhabāhunisvanākṣaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
kṣayamakṣayadharmajātarāgaḥ śaśisiṁhānanavikramaḥ prapede || 5.26
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
mgarājagatistato 'bhyagacchannpatiṁ maṁtrigaṇairupāsyamānam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
samitau marutāmiva jvalaṁtaṁ maghavaṁtaṁ tridive sanatkumāraḥ || 5.27
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
praṇipatya ca sāṁjalirbabhāṣe diśa mahyaṁ naradeva sādhvanujñām |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
parivivrajiṣāmi mokṣahetorniyato hyasya janasya viprayogaḥ || 5.28
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti tasya vaco niśamya rājā kariṇevābhihato drumaścacāla |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
kamalapratime 'ṁjalau ghītvā vacanaṁ cedamuvāca vāṣpakaṁṭhaḥ || 5.29
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
pratisaṁhara tāta buddhimetāṁ na hi kālastava dharmasaṁśrayasya |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vayasi prathame matau calāyāṁ bahudoṣāṁ hi vadaṁti dharmacaryām || 5.30
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
viṣayeṣu kutūhaleṁdriyasya vratakhedeṣvasamarthaniścayasya |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
taruṇasya manaścalatyaraṇyādanabhijñasya viśeṣato 'vivekam || 5.31
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
mama tu priyadharma dharmakālastvayi lakṣmīmavasjya lakṣyabhūte |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
sthiravikrama vikrameṇa dharmastava hitvā tu guruṁ bhavedadharmaḥ || 5.32
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
tadimaṁ vyavasāyamutsja tvaṁ bhava tāvannirato ghasthadharme |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
puruṣasya vayaḥsukhāni bhuktvā ramaṇīyo hi tapovanapraveśaḥ || 5.33
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti vākyamidaṁ niśamya rājñaḥ kalaviṁkasvara uttaraṁ babhāṣe |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
yadi me pratibhūścaturṣu rājan bhavasi tvaṁ na tapovanaṁ śrayiṣye || 5.34
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
na bhavenmaraṇāya jīvitaṁ me viharetsvāsthyamidaṁ ca me na rogaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
na ca yauvanamākṣipejjarā me na ca saṁpattimapāharedvipattiḥ || 5.35
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti durlabhamarthamūcivāṁsaṁ tanayaṁ vākyamuvāca śākyarājaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
tyaja buddhimatimāṁ gatipravttāmavahāsyo 'timanorathakramaśca || 5.36
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
atha merugururguruṁ babhāṣe yadi nāsti krama eṣa nāsti vāryaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
śaraṇājjvalanena dahyamānānna hi niścikramiṣuṁ kṣamaṁ grahītum || 5.37
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
jagataśca yathā dhruvo viyogo na tu dharmāya varaṁ tvayaṁ viyogaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
avaśaṁ nanu viprayojayenmāmaktasvārthamatptameva mtyuḥ || 5.38
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti bhūmipatirniśamya tasya vyavasāyaṁ tanayasya nirmumukṣoḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
abhidhāya na yāsyatīti bhūyo vidadhe rakṣaṇamuttamāṁśca kāmān || 5.39
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
sacivaistu nidarśito yathāvadbahumānāt praṇayācca śāstrapūrvam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
guruṇā ca nivārito 'śrupātaiḥ praviveśāvasathaṁ tataḥ sa śocan || 5.40
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
calakuṇdalacuṁbitānanābhirghananiśvāsavikaṁpitastanībhiḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vanitābhiradhīralocanābhirmgaśāvābhirivābhyudīkṣyamāṇaḥ || 5.41
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
sa hi kāṁcanaparvatāvadāto hdayonmādakaro varāṁganānām |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
śravanāṁgavilocanātmabhāvān vacanasparśavapurguṇairjahāra || 5.42
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
vigate divase tato vimānaṁ vapuṣā sūrya iva pradīpyamānaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
timiraṁ vijighāṁsurātmabhāsā ravirudyanniva merumāruroha || 5.43
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
kanakojjvaladīptadīpavkṣaṁ varakālāgurudhūpapūrṇagarbham |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
adhiruhya sa vajrabhakticitraṁ pravaraṁ kāṁcanamāsanaṁ siṣeve || 5.44
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
tata uttamamuttamāśca nāryo niśi tūryairupatasthuriṁdrakalpam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
himavacchirasīva caṁdragaure draviṇeṁdrātmajamapsarogaṇaughāḥ || 5.45
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
paramairapi divyatūryakalpaiḥ sa tu tairnaiva ratiṁ yayau na harṣam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
paramārthasukhāya tasya sādhorabhiniścikramiṣā yato na reme || 5.46
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
atha tatra suraistapovariṣṭhairakaniṣṭhairvyavasāyamasya buddhvā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
yugapatpramadājanasya nidrā vihitāsīdviktāśca gātraceṣṭāḥ || 5.47
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
abhavacchayitā hi tatra kācidviniveśya pracale kare kapolam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
dayitāmapi rukmapattracitrāṁ kupitevāṁkagatāṁ vihāya vīṇām || 5.48
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
vibabhau karalagnaveṇuranyā stanavisrastasitāṁśukā śayānā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
juṣaṭpadapaṁktijuṣṭapadmā jalaphenaprahasattaṭā nadīva || 5.49
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
navapuṣkaragarbhakomalābhyāṁ tapanīyojjvalasaṁgatāṁgadābhyām |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
svapiti sma tathā purā bhujābhyāṁ parirabhya priyavanmdaṁgameva || 5.50
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
navahāṭakabhūṣaṇāstathānyā vasanaṁ pītamanuttamaṁ vasānāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
avaśā vata nidrayā nipeturgajabhagnā iva karṇikāraśākhāḥ || 5.51
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
avalaṁbya gavākṣapārśvamanyā śayitā cāpavibhugnagātrayaṣṭiḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
virarāja vilaṁbicāruhārā racitā toraṇaśālabhaṁjikeva || 5.52
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
maṇikuṁḍaladaṣṭapatralekhaṁ mukhapadmaṁ vinataṁ tathāparasyāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
śatapatramivārdhacakranāḍaṁ sthitakāraṁḍavaghaṭṭitaṁ cakāśe || 5.53
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
aparāḥ śayitā yathopaviṣṭāḥ stanabhārairavamanyamānagātrāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
upaguhya parasparaṁ virejurbhujapāśaistapanīyapārihāryaiḥ || 5.54
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
mahatīṁ parivādinīṁ ca kācidvanitāliṁgya sakhīmiva prasuptā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vijughūrṇa calatsuvarṇasūtrāṁ vadanenākulakarṇikojjvalena || 5.55
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
paṇavaṁ yuvatirbhujāṁsadeśādavavisraṁsitacārupāśamanyā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
savilāsaratāṁtatāṁtamūrvorvivare kāṁtamivābhinīya śiśye || 5.56
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
aparā na babhurnimīlitākṣyo vipulākṣyo 'pi śubhabhruvo 'pi satyaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
pratisaṁkucitāraviṁdakośāḥ savitaryastamite yathā nalinyaḥ || 5.57
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
śithilākulamūrdhajā tathānyā jaghanasrastavibhūṣaṇāṁśukāṁtā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
aśayiṣṭa vikīrṇakaṁṭhasūtrā gajabhagnā pratipātitāṁganeva || 5.58
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
aparāstvavaśā hriyā viyuktā dhtimatyo 'pi vapurguṇairupetāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
viniśaśvasurulvaṇaṁ śayānā viktākṣiptabhujā jajṁbhire ca || 5.59
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
vyapaviddhavibhūṣaṇasrajo 'nyā vistāgraṁthanavāsaso visaṁjñāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
animīlitaśuklaniścalākṣyo na virejuḥ śayitā gatāsukalpāḥ || 5.60
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
vivtāsyapuṭā vivddhagātrā prapatadvaktrajalā prakāśaguhyā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
aparā madaghūrṇiteva śiśye na babhāṣe viktaṁ vapuḥ pupoṣa || 5.61
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti sattvakulānurūparūpaṁ vividhaṁ sa pramadājanaḥ śayānaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
sarasaḥ sadśaṁ babhāra rūpaṁ pavanāvarjitarugṇapuṣkarasya || 5.62
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
samavekṣya tataśca tāḥ śayānā viktāstā yuvatīradhīraceṣṭāḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
guṇavadvapuṣo 'pi valgubhāso npasūnuḥ sa vigarhayāṁ babhūva || 5.63
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
aśucirviktaśca jīvaloke vanitānāmayamīdśaḥ svabhāvaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vasanābharaṇaistu vaṁcyamānaḥ puruṣaḥ strīviṣayeṣu rāgameti || 5.64
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
vimśedyadi yoṣitāṁ manuṣyaḥ praktiṁ svapnavikāramīdśaṁ ca |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
dhruvamatra na vardhayetpramādaṁ guṇasaṁkalpahatastu rāgameti || 5.65
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iti tasya tadaṁtaraṁ viditvā niśi niścikramiṣā samudbabhūva |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
avagamya manastato 'sya devairbhavanadvāramapāvtaṁ babhūva || 5.66
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
atha so 'vatatāra harmyapṣṭhādyuvatīstāḥ śayitā vigarhamāṇaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
avatīrya tataśca nirviśaṁko ghakakṣyāṁ prathamaṁ vinirjagāma || 5.67
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
turagāvacaraṁ sa bodhayitvā javinaṁ chaṁdakamitthamityuvāca |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
hayamānaya kaṁthakaṁ tvarāvān amtaṁ prāptumito 'dya me yiyāsā || 5.68
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
hdi yā mama tuṣṭiradya jātā vyavasāyaśca yathā dhtau niviṣṭaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vijane 'pi ca nāthavānivāsmi dhruvamartho 'bhimukhaḥ sa me ya iṣṭaḥ || 5.69
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
hriyameva ca saṁnatiṁ ca hitvā śayitā matpramukhe yathā yuvatyaḥ |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vivte ca yathā svayaṁ kapāṭe niyataṁ yātumanāmayāya kālaḥ || 5.70
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
pratighya tataḥ sa bharturājñāṁ viditārtho 'pi nareṁdraśāsanasya |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
manasīva pareṇa codyamānasturagasyānayane matiṁ cakāra || 5.71
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
atha hemakhalīnapūrṇavaktraṁ laghuśayyāstaraṇopagūḍhapṣṭham |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
balasattvajavatvaropapannaṁ sa varāśvaṁ tamupānināya bhartre || 5.72
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
pratatatrikapucchamūlapārṣṇiṁ nibhtaṁ hrasvatanūjapṣṭhakarṇam |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vinatonnatapṣṭhakukṣipārśvaṁ vipulaprothalalāṭakaṭhyuraskam || 5.73
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
upaguhya sa taṁ viśālavakṣāḥ kamalābhena ca sāṁtvayan kareṇa |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
madhurākṣarayā girā śaśāsa dhvajinīmadhyamiva praveṣṭukāmaḥ || 5.74
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
bahuśaḥ kaliśatravo nirastāḥ samare tvāmadhiruhya pārthivena |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
ahamapyamtaṁ paraṁ yathāvatturagaśreṣṭha labheya tatkuruṣva || 5.75
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
sulabhāḥ khalu saṁyuge sahāyā viṣayāvāptasukhe dhanārjane vā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
puruṣasya tu durlabhāḥ sahāyāḥ patitasyāpadi dharmasaṁśraye vā || 5.76
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
iha caiva bhavaṁti ye sahāyāḥ kaluṣe dharmaṇi dharmasaṁśraye vā |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
avagacchati me yathāṁtarātmā niyataṁ te 'pi janāstadaṁśabhājaḥ || 5.77
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Aupacchandasaka
tadidaṁ parigamya dharmayuktaṁ mama niryāṇamato jagaddhitāya |
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
turagottama vegavikramābhyāṁ prayatasvātmahite jagaddhite ca || 5.78
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
iti suhdamivānuśiṣya ktye turagavaraṁ nvaro vanaṁ yiyāsuḥ |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
sitamasitagatidyutirvapuṣmān raviriva śāradamabhramāruroha || 5.79
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
atha sa pariharanniśīthacaṁḍaṁ parijanabodhakaraṁ dhvaniṁ sadaśvaḥ |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vigatahanuravaḥ praśāṁtaheṣaścakitavimuktapadakramā jagāma || 5.80
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
kanakavalayabhūṣitaprakoṣṭhaiḥ kamalanibhaiḥ kamalāni ca pravidhya |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
avanatatanavastato 'sya yakṣāścakitagaterdadhire khurān karāgraiḥ || 5.81
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
guruparighakapāṭasaṁvtā yā na sukhamapi dviradairapāvriyaṁte |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
vrajati npasute gatasvanāstāḥ svayamabhavan vivtāḥ puraḥ pratolyaḥ || 5.82
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
pitaramabhimukhaṁ sutaṁ ca bālaṁ janamanuraktamanuttamāṁ ca lakṣmīm |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
ktamatirapahāya nirvyapekṣaḥ pitnagarāt sa tato vinirjagāma || 5.83
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
atha sa vikacapaṁkajāyatākṣaḥ puramavalokya nanāda siṁhanādam |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
jananamaraṇayoradṣṭapāro na punarahaṁ kapilāhvayaṁ praviṣṭā || 5.84
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
iti vacanamidaṁ niśamya tasya draviṇapateḥ pariṣadgaṇā nanaṁduḥ | 5.85
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
pramuditamanasaśca devasaṁghā vyavasitapāraṇamāśaśaṁsire 'smai ||
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
hutavahavapuṣo divaukaso 'nye vyavasitamasya duṣkaraṁ viditvā |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
akuruta tuhine pathi prakāśaṁ ghanavivarapraṣtā iveṁdupādāḥ || 5.86
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−− Puṣpitāgrā
harituragaturaṁgavatturaṁgaḥ sa tu vicaran manasīva codyamānaḥ |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−
aruṇaparuṣabhāramaṁtarīkṣaṁ sarasabahūni jagāma yojanāni || 5.87
iti śrībuddhacarite mahākāvye 'bhiniṣkramaṇo nāma paṁcamaḥ sargaḥ || 5 ||
Buddha-carita Home Page Next Chapter