Buddha-carita Home Page Next Chapter
Book XI [Kāmavigarhaṇo]
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
athaivamukto magadhādhipena suhnmukhena pratikūlamartham |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
svastho 'vikāraḥ kulaśaucaśuddhaḥ śauddhodanirvākyamidaṁ jagāda || 11.1
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
nāścaryametadbhavato 'bhidhātuṁ jātasya haryaṁkakule viśāle |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
yanmitrapakṣe tava mitrakāma syādvttireṣā pariśuddhavtteḥ || 11.2
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
asatsu maitrī svakulānurūpā na tiṣṭhati śrīriva viklaveṣu |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
pūrvaiḥ ktāṁ prītiparaṁparābhistāmeva saṁtastu vivardhayaṁti || 11.3
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
ye cārthakcchreṣu bhavaṁti loke samānakāryāḥ suhdāṁ manuṣyāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
mitrāṇi tānīti paraimi buddhyā svasthasya vddhiṣviha ko hi na syāt || 11.4
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
evaṁ ca ye dravyamavāpya loke mitreṣu dharme ca niyojayaṁti |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
avāptasārāṇi dhanāni teṣāṁ bhraṣṭāni nāṁte janayaṁti tāpam || 11.5
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
suhttayā cāryatayā ca rājan vibhāvya māmeva viniścayaste |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
atrānuneṣyāmi suhttayaiva brūyāmahaṁ nottaramanyadatra || 11.6
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
ahaṁ jarāmtyubhayaṁ viditvā mumukṣayā dharmamimaṁ prapannaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
baṁdhūnpriyānaśrumukhān vihāya prāgeva kāmānaśubhasya hetūn || 11.7
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Rāmā)
nāśīviṣebhyo 'pi tathā bibhemi naivāśanibhyo gaganāccyutebhyaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
na pāvakebhyo 'nilasaṁhitebhyo yathā bhayaṁ me viṣayebhya ebhyaḥ || 11.8
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
kāmā hyanityāḥ kuśalārthacaurā riktāśca māyāsadśāśca loke |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
āśāsyamānā api mohayaṁti cittaṁ nṇāṁ kiṁ punarātmasaṁsthāḥ || 11.9
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bhadrā)
kāmābhibhūtā hi na yāṁti śarma tripiṣṭape kiṁ vata martyaloke |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
kāmaiḥ satṣṇasya hi nāsti tptiryatheṁdhanairvātasakhasya vahneḥ || 11.10
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
jagatyanartho na samo 'sti kāmairmohācca teṣveva janaḥ prasaktaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tattvaṁ viditvaivamanarthabhīruḥ prājñaḥ svayaṁ ko 'bhilaṣedanartham || 11.11
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Ārdrā)
samudravastrāmapi gāmavāpya pāraṁ jigīṣaṁti mahārṇavasya |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
lokasya kāmairna vitptirasti patadbhiraṁbhobhirivārṇavasya || 11.12
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
devena vṣṭe 'pi hiraṇyavarṣe dvīpānsamudrāṁścaturo 'pi jitvā |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śakrasya cārdhāsanamapyavāpya māṁdhāturāsīdviṣayeṣvatptiḥ || 11.13
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
bhuktvāpi rājyaṁ divi devatānāṁ śatakratau vtrabhayātpranaṣṭe |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
darpānmahārṣīnapi vāhayitvā kāmeṣvatpto nahuṣaḥ papāta || 11.14
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
aiḍaśca rājā tridivaṁ vigāhya nītvāpi devīṁ vaśamurvaśīṁ tām |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
lobhādṣibhyaḥ kanakaṁ jihīrṣurjagāma nāśaṁ viṣayeṣvatptaḥ || 11.15
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
balermaheṁdraṁ nahuṣaṁ maheṁdrādiṁdraṁ punarye nahuṣādupeyuḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
svarge kṣitau vā viṣayeṣu teṣu ko viśvasedbhāgyakulākuleṣu || 11.16
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
cīrāṁbarā mūlaphalāṁbubhakṣā jaṭā vahaṁto 'pi bhujaṁgadīrghāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
yairanyakāryā munayo 'pi bhagnāḥ kaḥ kāmasaṁjñān mgayeta śatrūn || 11.17
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
ugrāyudhaścaugradhtāyudho 'pi yeṣāṁ kte mtyumavāpa bhīṣmāt |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
ciṁtāpi teṣāmaśivā vadhāya tadvttināṁ kiṁ punaravratānām || 11.18
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
āsvādamalpaṁ viṣayeṣu matvā saṁyojanotkarṣamatptimeva |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
sadbhyaśca garhāṁ niyataṁ ca pāpaṁ kaḥ kāmasaṁjñaṁ viṣamāsasāda || 11.19
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
kṣyādibhirdharmabhiranvitānāṁ kāmātmakānāṁ ca niśamya duḥkham |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
svāsthyaṁ ca kāmeṣvakutūhalānāṁ kāmān vihātuṁ kṣamamātmavadbhiḥ || 11.20
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
jñeyā vipatkāmini kāmasaṁpatsiddheṣu kāmeṣu madaṁ hyupaiti |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
madādakāryaṁ kurute na kāryaṁ yena kṣato durgatimabhyupaiti || 11.21
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
yatnena labdhāḥ parirakṣitāśca ye vipralabhya pratiyāṁti bhūyaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
teṣvātmavān yācitakopameṣu kāmeṣu vidvāniha ko rameta || 11.22
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
anviṣya cādāya ca jātatarṣā yānatyajaṁtaḥ pariyāṁti duḥkham |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
loke tṇolkāsadśeṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.23
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Mālā)
anātmavaṁto hdi yairvidaṣṭā vināśamarchaṁti na yāṁti śarma |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
kruddhaugrasarpapratimeṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.24
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
asthi kṣudhārttā iva sārameyā bhuktvāpi yānnaiva bhavaṁti tptāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
jīrṇāsthikaṁkālasameṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.25
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
ye rājacaurodakapāvakebhyaḥ sādhāraṇatvājjanayaṁti duḥkham |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
teṣu praviddhāmiṣasaṁnibheṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.26
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
yatra sthitānāmabhito vipattiḥ śatroḥ sakāśādapi bāṁdhavebhyaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
hiṁsreṣu teṣvāyatanopameṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.27
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
girau vane cāpsu ca sāgare ca yadbhraṁśamarchaṁtyabhilaṁghamānāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
teṣu drumaprāgraphalopameṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.28
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
tīrthaiḥ prayatnairvividhairavāptāḥ kṣaṇena ye nāśamiha prayāṁti |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
svapnopabhogapratimeṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.29
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
yānarcayitvāpi na yāṁti śarma vivardhayitvā paripālayitvā |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
aṁgārakarṣapratimeṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.30
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Kīrti)
vināśamīyuḥ kuravo yadarthaṁ vṣṇyaṁdhakā maithiladaṁḍakāśca |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śūlāsikāṣṭhapratimeṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.31
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
suṁdopasuṁdāvasurau yadarthamanyonyavairaprastau vinaṣṭau |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
sauhārdaviśleṣakareṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.32
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
kāmāṁdhasaṁjñāḥ kpayā va ke ca kravyātsu nātmānamihotsjaṁti |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
sapatnabhūteṣvaśiveṣu teṣu kāmeṣu kasyātmavato ratiḥ syāt || 11.33
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
kāmāṁdhasaṁjñaḥ kpaṇaṁ karoti prāpnoti duḥkhaṁ vadhabaṁdhanādi |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
kāmārthamāśākpaṇastapasvī mtyuśramaṁ cārhati jīvaloke || 11.34
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
gītairhriyaṁte hi mgā vadhāya rūpārthamagnau śalabhāḥ pataṁti |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
matsyo giratyāyasamāmiṣārthī tasmādanarthaṁ viṣayāḥ phalaṁti || 11.35
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
kāmāstu bhogā iti yanmataṁ syādbhogyā na kecitparigaṇyamānāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
vastrādayo dravyaguṇā hi loke duḥkhapratīkāra iti pradhāryāḥ || 11.36
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
iṣṭaṁ hi tarṣapraśamāya toyaṁ kṣunnāśahetoraśanaṁ tathaiva |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
vātātapāṁbvāvaraṇāya veśma kaupīnaśītāvaraṇāya vāsaḥ || 11.37
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
nidrāvighātāya tathaiva śayyā yānaṁ tathādhvaśramanāśanāya |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tathāsanaṁ sthānavinodanāya snānaṁ mjārogyabalāśrayāya || 11.38
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
duḥkhapratīkāranimittabhūtāstasmātprajānāṁ viṣayā na bhogyāḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
aśnāmi bhogāniti ko 'bhyupeyātprājñaḥ pratīkāravidhau pravttān || 11.39
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
yaḥ pittadāhena vidahyamānaḥ śītakriyāṁ bhoga iti vyavasyet |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
duḥkhapratīkāravidhau pravttaḥ kāmeṣu kuryātsa hi bhogasaṁjñām || 11.40
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Māyā)
kāmeṣvanaikāṁtikatā ca yasmādato 'pi me teṣu na bhogasaṁjñā |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
ya eva bhāvā hi sukhaṁ diśaṁti ta eva duḥkhaṁ punarāvahaṁti || 11.41
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Premā)
gurūṇi vāsāṁsyagurūṇi caiva sukhāya śīte hyasukhāya gharme |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
caṁdrāṁśavaścaṁdanameva coṣṇe sukhāya duḥkhāya bhavaṁti śīte || 11.42
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Māyā)
dvaṁdvāni sarvasya yataḥ prasaktānyalābhalābhaprabhtīni loke |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
ato 'pi naikāṁtasukho 'sti kaścinnaikāṁtaduḥkhaḥ puruṣaḥ prṭhivyām || 11.43
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
dṣṭvā ca miśrāṁ sukhaduḥkatāṁ me rājyaṁ ca dāsyaṁ ca mataṁ samānam |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
nityaṁ hasatyeva hi naiva rājā na cāpi saṁtapyata eva dāsaḥ || 11.44
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
ājñā npatve 'bhyadhiketi yasmātmahāṁti duḥkhānyata eva rājñaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
āsaṁgakāṣṭhapratimo hi rājā lokasya hetoḥ parikhedameti || 11.45
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
rājye npastyāgini vaṁkamitre viśvāsamāgacchati cedvipannaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
athāpi viśraṁbhamupaiti neha kiṁ nāma saukhyaṁ cakitasya rājñaḥ || 11.46
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Ārdrā)
yadā ca jitvāpi mahīṁ samagrāṁ vāsāya dṣṭaṁ puramekameva |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tatrāpi caikaṁ bhavanaṁ niṣevyaṁ śramaḥ parārthe nanu rājabhāvaḥ || 11.47
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
rājyo 'pi vāse yugamekameva kṣutsaṁnirodhāya tathānnamātrā |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
śayyā tathaikāsanamekameva śeṣā viśeṣā npatermadāya || 11.48
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Vāṇī)
tuṣṭyarthametacca phalaṁ yadīṣṭamte 'pi rājyānmama tuṣṭirasti |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
tuṣṭau ca satyāṁ puruṣasya loke sarve viśeṣā nanu nirviśeṣāḥ || 11.49
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
tannāsti kāmān prati saṁpratāryaḥ kṣeme śivaṁ mārgamanuprapannaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
smtvā suhttvaṁ tu punaḥ punarmāṁ brūhi pratijñāṁ khalu pālayaṁti || 11.50
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Māyā)
na hyasmyamarṣeṇa vanapraviṣṭo na śatrubāṇairavadhūtamauliḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
ktaspho nāpi phalādhikebhyo ghṇāmi naitadvacanaṁ yataste || 11.51
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Indravajrā)
yo daṁdaśūkaṁ kupitaṁ bhujaṁgaṁ muktvā vyavasyeddhi punargrahītum |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
dāhātmikāṁ vā jvalitāṁ tṇaulkāṁ saṁtyajya kāmānsa punarbhajeta || 11.52
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
aṁdhāya yaśca sphayedanaṁdho baddhāya mukto vidhanāya vāḍhyaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
unmattacittāya ca kalyacittaḥ sphāṁ sa kuryādviṣayātmakāya || 11.53
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Buddhi)
bhikṣopabhogī vara nānukaṁpyaḥ ktī jarāmtyubhayaṁ titīrṣuḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
ihottamaṁ śāṁtisukhaṁ ca yasya paratra duḥkhāni ca saṁvtāni || 11.54
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Bālā)
lakṣmyāṁ mahatyāmapi vartamānastṣṇābhibhūtastvanukaṁpitavyaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
prāpnoti yaḥ śāṁtisukhaṁ na ceha paratra duḥkhaṁ pratighyate ca || 11.55
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Sālā)
evaṁ tu vaktuṁ bhavato 'nurūpaṁ sattvasya vttasya kulasya caiva |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
mamāpi voḍhuṁ sadśaṁ pratijñāṁ sattvasya vttasya kulasya caiva || 11.56
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Upajāti (Premā)
ahaṁ hi saṁsārarasena viddho viniḥstaḥ śāṁtamavāptukāmaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−−
neccheyamāptuṁ tridive 'pi rājyaṁ nirāmayaṁ kiṁ vata mānuṣeṣu || 11.57
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
trivargasevāṁ npa yattu ktsnataḥ paro manuṣyārtha iti tvamāttha mām |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
anartha ityāttha mamārthadarśanaṁ kṣayī trivargo hi na cāpi tarpakaḥ || 11.58
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
pade tu yasminna jarā na bhīrutā na janma naivoparamo na vādhayaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
tameva manye puruṣārthamuttamaṁ na vidyate yatra punaḥ punaḥ kriyā || 11.59
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
yadapyavocaḥ paripālyatāṁ jarā navaṁ vayo gacchati vikriyāmiti |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
aniścayo 'yaṁ capalaṁ hi dśyate jarāpyadhīrā dhtimacca yauvanam || 11.60
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
svakarmadakṣaśca yadā tu ko jagadvayaḥsu sarveṣu ca saṁvikarṣati |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
vināśakāle kathamavyavasthite jarā pratīkṣyā viduṣā śamepsunā || 11.61
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
jarāyudho vyādhivikīrṇasāyako yadāṁtako vyādha ivāśritaḥ sthitaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
prajāmgān bhāgyavanāśritāṁstudan vayaḥprakarṣaṁ prati ko manorathaḥ || 11.62
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
suto yuvā vā sthaviro 'thavā śiśustathā tvarāvāniha kartumarhati |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
yathā bhaveddharmavataḥ kpātmanaḥ pravttiriṣṭā vinivttireva vā || 11.63
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
yadāttha vā dīptaphalāṁ kulocitāṁ kuruṣva dharmāya makhakriyāmiti |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
namo makhebhyo na hi kāmaye sukhaṁ parasya duḥkhakriyayāpadiśyate || 11.64
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
paraṁ hi haṁtuṁ vivaśaṁ phalepsayā na yuktarūpaṁ karuṇātmanaḥ sataḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
kratoḥ phalaṁ yadyapi śāśvataṁ bhavet tathāpi ktvā kimupakṣayātmakam || 11.65
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
bhavecca dharmo yadi nāparo vidhirvratena śīlena manaḥśamena vā |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
tathāpi naivārhati sevituṁ kratuṁ viśasya yasmin paramucyate phalam || 11.66
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
ihāpi tāvatpuruṣasya tiṣṭhataḥ pravartate yatparahiṁsayā sukham |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
tadapyaniṣṭaṁ saghṇasya dhīmato bhavāṁtare kiṁ vata yanna dśyate || 11.67
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
na ca pratāryo 'smi phalapravttaye bhaveṣu rājan ramate na me manaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
latā ivāṁbhodharavṣṭitāḍitāḥ pravttayaḥ sarvagatā hi caṁcalā || 11.68
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
ihāgataścāhamito didkṣayā munerarāḍasya vimokṣavādinaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
prayāmi cādyaiva npāstu te śivaṁ vacaḥ kṣamethāḥ śamatattvaniṣṭhuram || 11.69
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
atheṁdravaddivyava śaśvadarkavadguṇairava śreya ihāva gāmava |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
avāyurāryairava satsutān ava śriyaśca rājannava dharmamātmanaḥ || 11.70
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
himāriketūdbhavasaṁplavāṁtare yathā dvijo yāti vimokṣayaṁstanum |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
himāriśatruṁ kṣayaśatrughātinastathāṁtare yāhi vimocayanmanaḥ || 11.71
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
npo 'bravītsāṁjalirāgataspho yatheṣṭamāpnoti bhavānavighnataḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
avāpya kāle ktaktyatāmimāṁ mamāpi kāryo bhavatā tvanugrahaḥ || 11.72
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Vaṁśastha
sthiraṁ pratijñāya tatheti pārthive tataḥ sa vaiśvaṁtaramāśramaṁ yayau |
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
parivrajaṁtaṁ samudīkṣya vismito npo 'pi ca prāpurimaṁ giriṁ vrajan || 11.73
iti śrībuddhacarite mahākāvye 'śvaghoṣakte kāmavigarhaṇo nāmaikādaśaḥ sargaḥ || 11 ||
Buddha-carita Home Page Next Chapter