Chandaḥśāstra Home Page Next Section
Śrī Piṁgala's
Chandaḥśāstra
Pañcamo 'dhyāyaḥ
vttam // 5:1 //
samam-ardhasamaṁ viṣamaṁ ca // 5:2 //
samaṁ tāvat-ktvaḥ ktam-ardhasamam // 5:3 //
viṣamaṁ ca // 5:4 //
rāśyunam // 5:5 //
[Samānī]
gliti samānī [−⏑−⏑−⏑−⏑] // 5:6 //
[Pramāṇī]
lgiti pramāṇī [⏑−⏑−⏑−⏑−] // 5:7 //
[Vitāna]
[Editor's Note 1: The rule is very vague here. Śrī Halāyudha illustrates the metre with verses having the following schemes:
−−⏑⏑−−⏑⏑ x 4;
⏑⏑−−⏑⏑−−¦⏑⏑−−⏑⏑−− x 2;
−−⏑−⏑−⏑− x 4;
& −⏑⏑−⏑⏑−− x 4.
Vttaratnākara's scheme is ⏑−⏑−−⏑−− x 4]
[Vaktraṁ]
[Vaktra]
pādasyānuṣṭub-vaktram // 5:9 //
na prathamātsnau // 5:10 //
dvitīya-caturthayo raś-ca // 5:11 //
vānyat // 5:12 //
ya caturthāt // 5:13 //
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−× (x4)]
pathyā yujo j // 5:14 // [Pathyāvaktra]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−צ¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑× (x2)]
viparītaikīyam // 5:15 // [Viparītavaktra]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑צ¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−−× (x2)]
capalāyujo n // 5:16 // [Capalāvaktra]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑⏑⏑צ¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−−× (x2)]
vipulā yug-laḥ-saptamaḥ // 5:17 //
sarvataḥ saitavasya // 5:18 //
bhrau ntau ca // 5:19 // [Vaktra Bhavipulā, Ravipulā, Navipulā, Tavipulā]
[Bhavipulā (Piṁgala): ⏓⏓⏓⏓¦−⏑⏑צ¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑× (x2)
or: (Saitava): ⏓⏓⏓⏓¦−⏑⏑× (x4)
Ravipulā (Piṁgala): ⏓⏓⏓⏓¦−⏑−צ¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑× (x2)
or: (Saitava): ⏓⏓⏓⏓¦−⏑−× (x4)
Navipulā (Piṁgala): ⏓⏓⏓⏓¦⏑⏑⏑צ¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑× (x2)
or: (Saitava): ⏓⏓⏓⏓¦⏑⏑⏑× (x4)
Tavipulā (Piṁgala): ⏓⏓⏓⏓¦−−⏑צ¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑× (x2)
or: (Saitava): ⏓⏓⏓⏓¦−−⏑× (x4)]
[Viṣamavtta]
[Padacaturūrdhva]
pratipādaṁ catur-vddhyā padacaturūrdhvam // 5:20 //
[Padacaturūrdhva = 8 akṣara, 12 akṣara, 16 akṣara, 20 akṣara]
[Āpīḍa]
gāvanta āpīḍaḥ // 5:21 //
[Editor's Note 2: This metre and the two that follow are specific varieties of Padacaturārdhva]
[⏑⏑⏑⏑⏑⏑−−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−−]
[Pratyāpīḍa]
gāvādau cet-pratyāpīḍaḥ // 5:22 //
[−−⏑⏑⏑⏑⏑⏑,
−−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑,
−−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑,
−−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑]
[Pratyāpīḍa]
pratyāpīḍo gāvādau ca // 5:23 //
[−−⏑⏑⏑⏑−−,
−−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−−,
−−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−−,
−−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−−]
[Mañjarī, Lavalī, Amtadhārā]
prathamasya viparyāse mañjarī-lavaly-amtadhārāḥ // 5:24 //
[Mañjarī = 12 akṣara, 8 akṣara, 16 akṣara, 20 akṣara
Lavalī = 16 akṣara, 12 akṣara, 8 akṣara, 20 akṣara
Amtadhāā = 20 akṣara, 12 akṣara, 16 akṣara, 8 akṣara]
[Udgatā]
udgatām-ekataḥ sjau slau, nsau jgau, bhnau jlau g, sjau sjau g // 5:25 //
[⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑,
⏑⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−,
−⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−,
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑−⏑−]
[Saurabhaka]
ttīyasya saurabhakaṁ rnau bhgau // 5:26 //
[⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑,
⏑⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−,
−⏑−⏑⏑⏑−⏑⏑−,
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑−⏑−]
[Lalita]
lalitaṁ nau sau // 5:27 //
[⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−−,
⏑⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−,
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑−⏑−]
[Upasthitapracupita]
upasthitapracupitaṁ pthag-ādhyaṁ msau jbhau gau, snau jrau g, nau s, nau n jyau // 5:28 //
[−−−⏑⏑−⏑−⏑−⏑⏑−−,
⏑⏑−⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−−]
[Vardhamāna]
vardhamānaṁ nau snau nsau // 5:29 //
[−−−⏑⏑−⏑−⏑−⏑⏑−−,
⏑⏑−⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−−]
[Śuddhavirāḍṣabha]
śuddhavirāḍṣabhaṁ tajrāḥ // 5:30 //
[−−−⏑⏑−⏑−⏑−⏑⏑−−,
⏑⏑−⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−−,
−−⏑⏑−⏑−⏑−,
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−−]
[Ardhasamavtta]
ardhe // 5:31 //
[Upacitrakaṁ]
upacitrakaṁ sau slau g, bhau bhgau g // 5:32 //
[⏑⏑−⏑⏑−⏑⏑−⏑−¦¦−⏑⏑−⏑⏑−⏑⏑−−]
[Drutamadhyā]
drutamadhyā bhau bhgau g, jgau jyau // 5:33 //
[−⏑⏑−⏑⏑¦−⏑⏑−−¦¦⏑−⏑−⏑¦−⏑⏑−−]
[Vegavatī]
vegavatī sau sgau, bhau bgau g // 5:34 //
[⏑⏑−⏑⏑¦−⏑⏑−−¦¦−⏑⏑−⏑⏑¦−⏑⏑−−]
[Bhadravirāḍ]
bhadravirāḍ tjau rgau, msau jgau g // 5:35 //
[−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦−−−⏑⏑¦−⏑−⏑−−]
[Ketumatī]
ketumatī sjau sgau, bhrau ngau g // 5:36 //
[⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−−¦¦−⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−−]
[Ākhyānakī]
ākhyānakī tau jgau g, jtau jgau g // 5:37 //
[−−⏑−−⏑⏑−⏑−−¦¦⏑−⏑−−⏑⏑−⏑−−]
[Viparītākhyānakī]
viparītākhyānakī jtau jgau g, tau jgau g // 5:38 //
[⏑−⏑−−⏑⏑−⏑−−¦¦−−⏑−−⏑⏑−⏑−−]
[Hariṇaplutā]
hariṇaplutā sau slau g, nbhau bhrau // 5:39 //
[⏑⏑−⏑⏑−⏑⏑−⏑−¦¦⏑⏑⏑−⏑⏑−⏑⏑−⏑−]
[Aparavaktraṁ]
aparavaktraṁ nau rlau g, njau jrau // 5:40 //
[⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−]
[Puṣpitagrā]
puṣpitagrā nau ryau, njau jrau g // 5:41 //
[⏑⏑⏑⏑⏑⏑¦−⏑−⏑−−¦¦⏑⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−−]
[Yavamatī]
yavamatī rjau rjau, jrau jrau g // 5:42 //
[−⏑−⏑−⏑−⏑−⏑−⏑¦¦⏑−⏑−⏑−⏑−⏑−⏑−−]
[Śikhā]
śikhaikonatriṁdaśadektriṁdaśadante g // 5:43 //
[⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦−
⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑− x 2]
[Khañjā]
khañjā mahatyayujīti // 5:44 //
[⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑−
⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑⏑⏑⏑¦− x 2]
Chandaḥśāstra Home Page Next Section