Śrutabodha Home Page Next Section
Śrutabodha by Śrīmat Kālidāsa
edited by
Vāsudev Laxmaṇ Shāstrī Paṇśīkar
(Bombay, 1906)
[Introduction]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− Śloka
chandasāṁ lakṣaṇaṁ yena śrutamātreṇa budhyate |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
tamahaṁ saṁpravakṣyāmi śrutabodhamavistaram || 1 ||
−−¦−−¦−−¦¦−−¦−−¦⏑−⏑¦−−¦− Āryā
saṁyuktādyaṁ dīrghaṁ sānusvāraṁ visargasaṁmiśram |
−−¦⏑−⏑¦−⏑⏑¦¦−−¦−−¦⏑¦−−¦−
vijñeyamakṣaraṁ guru pādāntasthaṁ vikalpena || 2 ||
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− Śloka
P fn: some add the following verse at this point:
ādimadhyāvasāneṣu bhajasā yānti gauravam
yaratā lāghavaṁ yānti manau tu gurulāghavam.
As Śrutabodha dispenses with the description by gaṇas, it seems that this verse is unwanted here, though it provides a fine summary of the gaṇa system.01 ekamātro bhaveddhrasvo dvimātro dīrgha ucyate |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
trimātrastu pluto jñeyo vyañjanaṁ cārdhamātrakam || 3 ||
[Mātrāchandas]
−−¦−−¦⏑⏑−¦¦−⏑⏑¦−−¦⏑−⏑¦−−¦−
yasyāḥ pāde prathame dvādaśa mātrāstathā ttīye 'pi |
−−¦⏑−⏑¦−−¦¦⏑−⏑¦−−¦⏑¦⏑⏑−¦−
aṣṭādaśa dvitīye caturthake pañcadaśa sāryā || 4 ||
−−¦−−¦⏑⏑−¦¦⏑−⏑¦⏑⏑⏑⏑¦⏑−⏑¦−⏑⏑¦−
āryāpūrvārdhasamaṁ dvitīyamapi bhavati yatra yatra bhavati.02 haṁsagate |
−−¦⏑−⏑¦−−¦¦−−¦−⏑⏑¦⏑−⏑¦−−¦−
chandovidastadānīṁ gītiṁ tāmamtavāṇi bhāṣante || 5 ||
−−¦⏑−⏑¦−−¦¦⏑⏑−¦⏑⏑−¦⏑¦−−¦−
āryottarārdhatulyaṁ prathamārdhamapi prayuktaṁ cet |
−⏑⏑¦−⏑⏑¦−−¦¦⏑⏑−¦−−¦⏑¦−⏑⏑¦−
kāmini tāmupagītiṁ pratibhāṣante prakāśayante.03 mahākavayaḥ || 6 ||
Śrutabodha Home Page Next Section