Vttaratnākara Home Page Next Section
Pañcamo 'dhyāyaḥ [viṣamavtta] In Vuttodaya the metres in this section are omitted, and a description of the Vaktra (Pāḷi: Vatta) metre is included instead. In may be stated here that the Vaktra metre is neither a Mātrāvtta nor a Viṣamavtta, and so is misplaced in both books. ChŚā places it at the beginning of the Vtta section, in the fifth chapter.01
⏑⏑−−⏑−−− 8 syllables
mukhapādo 'ṣṭabhir-varṇaiḥ |
⏑−−⏑⏑−⏑−⏑−−− 12 syllables
pare syur-makarālayaiḥ S: [pare] 'smān; P fn: 'smāt- .02 kramād-vddhaiḥ S: -vddhāḥ; P fn: vddyā ??03 |
⏑⏑−−⏑⏑−−−−−−⏑−−− 16 syllables
satataṁ yasya vicitraiḥ pādaiḥ sampannasaundaryam |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑⏑⏑−−⏑−−− 20 syllables
tad-uditam-amalamatibhiḥ S, V, P fn: tad-abhihitam-amalaghībhiḥ.04 padacatur-ūrdhvābhidhaṁ vttam || 182 ||
⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 8 syllables
prathamam-uditavtte |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 12 syllables
viracitaviṣamacaraṇabhāji |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 16 syllables
gurukayugalanidhana Dh: gurukayuganidhana; P fn: -yugalaka- ; both are which are incorrect metrically.05 iha sahita āṅā |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 20 syllables
laghuviracitapadavivtiyatir-iti S: kalita āṇā | vidhtarucirapadavitati; P fn: kalita āṅvidhtarucirapada; Dh -vitatiyatir-iti; V, P fn: -racana[yatir-iti].06 bhavati pīḍaḥ || 183 || This is only a variation on Padacaturūrdhva. Here the last 2 syllables at the end of each line are heavy, the rest are light. The other metres in this section are variations on this theme.
ChŚā lists 2 metres called Pratyāpīḍa, that have a different structure - the first of these has 2 heavy syllables at the beginning of the line, with the rest being light; the second has 2 heavy syllables at the beginning and at the end of the line, the rest again being light.07
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 12 syllables
prathamam-itaracaraṇasamutthaṁ P fn: [prathamam]-apara- .09 |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 8 syllables
śrayati sa yadi Dh: sapadi; S, P fn: jagati.10 lakṣma |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 16 syllables
itaraditaragaditam-api S: itaraditarajanitam-; 11 yadi ca turyaṁ Dh: ca yadi turyaṁ; P fn: -janitam-apibhavati śeṣam.12 |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 20 syllables
caraṇayugalakamaviktam-aparam-iti kalikā sā || 184 ||
[Lavalī] The structure of Lavalī in ChŚā is described differently as being 16, 12, 8, & 20 syllables.13
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 12 syllables
dviguruyutasakalacaraṇāntā |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 16 syllables
sukhacaraṇagatam-anubhavati ca ttīyam Dh: -anubhavati ttīyaḥ (incorrect metrically); P fn: [caraṇa]-racitam-anubhavati ttīyaḥ.14 |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 8 syllables
caraṇam-iha Dh: aparam-iha; V, P fn: apara [iha]; S, P fn: caraṇa [iha].15 hi S: ca.16 lakṣma |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 20 syllables
praktam-akhilam-api yadidam-anubhavati S, P fn: [praktam]-aparam-akhilam-apiyadibhavati.17 lavalī sā || 185 ||
[Amtadhārā] The structure of Amtadharā in ChŚā is described differently as being 20, 12, 16, & 8 syllables.18
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 12 syllables
prathamam-adhivasati yadi turyaṁ |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 16 syllables
caram-acaraṇapadam-avasitaguruyugmam S, V: -avasiti- ; S: yugmā.19 |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 20 syllables
akhilam-aparam-uparigatam-iti Dh: nikhilam-.20 lalitapadayuktā |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑−− 8 syllables
tadiyam-amtadhārā Dh: tad-idam-; S: nikhilam-aparam-uparitanasamam-iha lalitapādā tritayam-amtadhārā.
P fn: nikhilam-aparam-uparitanasamam-iha lalitapādāntritayam-amtadhārā.21 || 186 ||
iti padacatur-ūrdhvaprakaraṇam P omits.22
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑
sajamādime salaghukau ca |
⏑⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−
nasajagurukair-athodgatā S: -gurukeṣv-; P fn: -gurukeṣu- .23 |
−⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−
tryaṅghrigatabhanajalā Dh: tryaṅghrigatatamanajalā; P fn: aṅghri- [i.e. without try-].24 gayutāḥ |
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑−⏑−
sajasā jagau caraṇam-ekataḥ Dh: caraṇemakataḥ (incorrect metrically); S: caram; which is probably a printer's error.25 paṭhat || 187 ||
[Saurabhaka] This and the next metre are variants of Udgatā, differing only in their 3rd line.26
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−−
caraṇatrayaṁ vrajati S, Dh, P fn: bhajati.27 lakṣma |
⏑⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−
yadi sakalam-udgatāgatam S: nikhilam- .28 |
−⏑−⏑⏑⏑−⏑⏑−
rnau bhagau bhavati saurabhakaṁ |
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑−⏑−
caraṇe yadīha bhavatas-ttīyake || 188 ||
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−−
nayugaṁ sakārayugalaṁ ca S: yugalañ-ca. 29 |
⏑⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−
bhavati caraṇe ttīyake S, P fn: bhajati caraṇaṁ ttīyakam; Dh omits this line and the next by mistake, printer's error.30 |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−
tad-uditam-urumatibhir-lalitaṁ |
⏑⏑−⏑−⏑⏑⏑−⏑−⏑−
yadi śeṣam-asya khalu pūrvatulyakam || 189 ||
ity-udgatāprakaraṇam P, Dh omit.31
−−−⏑⏑−⏑−⏑−⏑⏑−−
msau jbhau gau prathamāṅghrir-ekataḥ pthag-anyan V, Dh: -anyat-32 - |
⏑⏑−⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−−
tritayaṁ sanajaragās-tato S, Dh, P fn: -tathā.33 nanau saḥ |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−
trinaparikalitajayau |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−−
pracupitam-idam-uditam-upasthitapūrvam || 190 ||
[Vardhamāna] This and the next metre are variants of Upasthitapracupita, differing only in their 3rd line.34
−−−⏑⏑−⏑−⏑−⏑⏑−−
nau pāde 'tha ttīyake sanau nasayuktau P fn: na sayuktau ca.35 |
⏑⏑−⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−−
prathamāṅghriktayatis-tu vardhamānam S, P fn: -yatipravardhamānam.36 |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−
tritayam-aparam-api pūrvasadśam-iha bhavati |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−−
pratatamatibhir-iti P fn: -iha.37 gaditaṁ laghu S, P fn: khalu.38 vttam || 191 ||
[Śuddhavirāḍārṣabha] ChŚā has a slighty different name for this metre: Śuddhavirāḍṣabhaṁ.39
−−−⏑⏑−⏑−⏑−⏑⏑−−
asmin-neva ttīyake yadā S, P fn: [ttīya]-pādake; Dh omits yadā.40 tajarāḥ syuḥ |
⏑⏑−⏑⏑⏑⏑−⏑−⏑−−
prathame ca viratirārṣabhaṁ bruvanti |
−−⏑⏑−⏑−⏑−
tac-chuddhavirāṭ puraḥ sthitaṁ |
⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑⏑−⏑⏑−−
tritayam-aparam-api P fn: tritayam-api.41 yadi S excludes yadi.42 pūrvasamaṁ syāt || 192 ||
ity-upasthatapracupitaprakaraṇam P, Dh omit.43
⏑⏑−⏑⏑−−−
viṣamākṣarapādaṁ vā
−−⏑⏑−⏑⏑−⏑−
pādair-asamaṁ daśadharmavat S: viṣamākṣarapādatvātpādairasamañjasaṁ dharmavat.44 |
−−−−⏑−−
yac-chando S: yac-chandasi.45 noktam-atra
−−⏑−−⏑−−−
gātheti tat-sūribhiḥ proktam || 193 || ChŚā says simply: atrānuktaṁ gāthā.46
iti vttaratnārākhye chandasi viṣamavttakathanaṁ nāma
pañcamo 'dhyāyaḥ P omits; Dh: iti śrī kedārabhaṭṭaviracite vttaratnākare pañcamo 'dhyāyaḥ.47
Vttaratnākara Home Page Next Section