Ja 47: Vāruṇidūsakajātakavaṇṇanā

Na ve anatthakusalenā ti idaṁ satthā jetavane viharanto vāruṇidūsakaṁ ārabbha kathesi. Anāthapiṇḍikassa kira sahāyo eko vāruṇivāṇijo tikhiṇaṁ vāruṇiṁ yojetvā hiraññasuvaṇṇādīni gahetvā vikkiṇanto mahājane sannipatite: “Tāta, tvaṁ mūlaṁ gahetvā vāruṇiṁ dehī” ti antevāsikaṁ āṇāpetvā sayaṁ nhāyituṁ agamāsi. Antevāsiko mahājanassa vāruṇiṁ dento manusse antarantarā loṇasakkharā āharāpetvā khādante disvā: “Ayaṁ surā aloṇikā bhavissati, loṇamettha pakkhipissāmī” ti surācāṭiyaṁ nāḷimattaṁ loṇaṁ pakkhipitvā tesaṁ suraṁ adāsi. Te mukhaṁ pūretvā pūretvā chaḍḍetvā: “Kiṁ te katan”-ti pucchiṁsu. “Tumhe suraṁ pivitvā loṇaṁ āharāpente disvā loṇena yojesin”-ti. “Evarūpaṁ nāma manāpaṁ vāruṇiṁ nāsesi bālā” ti taṁ garahitvā uṭṭhāyuṭṭhāya pakkantā. Vāruṇivāṇijo āgantvā ekam-pi adisvā {1.252} “vāruṇipāyakā kahaṁ gatā” ti pucchi, so tamatthaṁ ārocesi. Atha naṁ ācariyo: “Bāla, evarūpā nāma te surā nāsitā” ti garahitvā imaṁ kāraṇaṁ anāthapiṇḍikassa ārocesi. Anāthapiṇḍiko: “Atthidāni me idaṁ kathāpābhatan”-ti jetavanaṁ gantvā satthāraṁ vanditvā etamatthaṁ ārocesi. Satthā: “Na esa, gahapati, idāneva vāruṇidūsako, pubbe pi vāruṇidūsakoyevā” ti vatvā tena yācito atītaṁ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṁ seṭṭhi ahosi. Taṁ upanissāya eko vāruṇivāṇijo jīvati. So tikhiṇaṁ suraṁ yojetvā: “Imaṁ vikkiṇāhī” ti antevāsikaṁ vatvā nhāyituṁ gato. Antevāsiko tasmiṁ gatamatte yeva surāya loṇaṁ pakkhipitvā imināva nayena suraṁ vināsesi. Athassa ācariyo āgantvā taṁ kāraṇaṁ ñatvā seṭṭhissa ārocesi. Seṭṭhi: “Anatthakusalā nāma bālā ‘atthaṁ karissāmā’ ti anattham-eva karontī” ti vatvā imaṁ gāthamāha.

1. Na ve anatthakusalena, atthacariyā sukhāvahā,
Hāpeti atthaṁ dummedho, koṇḍañño vāruṇiṁ yathā ti.

Tattha koṇḍañño vāruṇiṁ yathā ti yathā ayaṁ koṇḍaññanāmako antevāsiko: “Atthaṁ karissāmī” ti loṇaṁ pakkhipitvā vāruṇiṁ hāpesi parihāpesi vināsesi, evaṁ sabbo pi anatthakusalo atthaṁ hāpetīti bodhisatto imāya gāthāya dhammaṁ desesi.

Satthāpi: “Na esa gahapati idāneva vāruṇidūsako, pubbe pi vāruṇidūsakoyevā” ti vatvā anusandhiṁ ghaṭetvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā vāruṇidūsako idāni pi vāruṇidūsako va ahosi, bārāṇasiseṭṭhi pana aham-eva ahosin”-ti.

Vāruṇidūsakajātakavaṇṇanā sattamā