Ja 59: Bherivādakajātakavaṇṇanā

Dhame dhame ti idaṁ satthā jetavane viharanto aññataraṁ dubbacabhikkhuṁ ārabbha kathesi. Tañhi bhikkhuṁ satthā: “Saccaṁ kira tvaṁ bhikkhu dubbacosī” ti pucchitvā: “Saccaṁ, bhagavā” ti vutte: “Na tvaṁ bhikkhu idāneva dubbaco, pubbe pi dubbacoyevā” ti vatvā atītaṁ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto bherivādakakule nibbattitvā gāmake vasati. So: “Bārāṇasiyaṁ nakkhattaṁ ghuṭṭhan”-ti sutvā: “Samajjamaṇḍale bheriṁ vādetvā dhanaṁ āharissāmī” ti puttaṁ ādāya tattha gantvā bheriṁ vādetvā bahudhanaṁ labhi. So taṁ ādāya attano gāmaṁ gacchanto corāṭaviṁ patvā puttaṁ nirantaraṁ bheriṁ vādentaṁ vāresi: “Tāta, nirantaraṁ avādetvā maggapaṭipannassa issarassa bheriṁ viya antarantarā vādehī” ti so pitarā vāriyamāno pi: “Bherisaddeneva core palāpessāmī” ti vatvā nirantaram-eva vādesi. Corā paṭhamaññeva bherisaddaṁ sutvā: “Issarabherī bhavissatī” ti palāyitvā ati viya ekābaddhaṁ saddaṁ sutvā: “Nāyaṁ issarabherī bhavissatī” ti āgantvā upadhārentā dve yeva jane disvā pothetvā vilumpiṁsu. Bodhisatto: “Kicchena vata no laddhaṁ dhanaṁ ekābaddhaṁ katvā vādento nāsesī” ti vatvā imaṁ gāthamāha.

1. Dhame dhame nātidhame, atidhantañhi pāpakaṁ,
Dhantena hi sataṁ laddhaṁ, atidhantena nāsitan-ti.

Tattha {1.284} dhame dhame ti dhameyya no na dhameyya, bheriṁ vādeyya no na vādeyyā ti attho. Nātidhame ti atikkamitvā pana nirantaram-eva katvā na vādeyya. Kiṁkāraṇā? Atidhantañhi pāpakaṁ, nirantaraṁ bherivādanaṁ idāni amhākaṁ pāpakaṁ lāmakaṁ jātaṁ. Dhantena hi sataṁ laddhan-ti nagare dhamantena bherivādanena kahāpaṇasataṁ laddhaṁ. Atidhantena nāsitan-ti idāni pana me puttena vacanaṁ akatvā yadidaṁ aṭaviyaṁ atidhantaṁ, tena atidhantena sabbaṁ nāsitanti.

Satthā imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā anusandhiṁ ghaṭetvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā putto dubbacabhikkhu ahosi, pitā pana aham-eva ahosin”-ti.

Bherivādakajātakavaṇṇanā navamā