Ja 68: Sāketajātakavaṇṇanā

Yasmiṁ mano nivisatī ti idaṁ satthā sāketaṁ nissāya añjanavane viharanto ekaṁ brāhmaṇaṁ ārabbha kathesi. Bhagavato kira bhikkhusaṅghaparivutassa sāketaṁ piṇḍāya pavisanakāle eko sāketanagaravāsī mahallakabrāhmaṇo nagarato bahi gacchanto antaradvāre dasabalaṁ disvā pādesu patitvā gopphakesu gāḷhaṁ gahetvā: “Tāta, nanu nāma puttehi jiṇṇakāle mātāpitaro paṭijaggitabbā, kasmā ettakaṁ {1.309} kālaṁ amhākaṁ attānaṁ na dassesi? Mayā tāva diṭṭhosi, mātaraṁ pana passituṁ ehī” ti satthāraṁ gahetvā attano gehaṁ agamāsi. Satthā tattha gantvā nisīdi paññatte āsane saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Brāhmaṇī pi āgantvā satthu pādesu patitvā: “Tāta, ettakaṁ kālaṁ kahaṁ gatosi, nanu nāma mātāpitaro mahallakakāle upaṭṭhātabbā” ti paridevi. Puttadhītaro pi: “Etha, bhātaraṁ vandathā” ti vandāpesi. Ubho tuṭṭhamānasā mahādānaṁ adaṁsu. Satthā bhattakiccaṁ niṭṭhāpetvā tesaṁ dvinnam-pi janānaṁ jarāsuttaṁ (Snp. 810 ādayo) kathesi. Suttapariyosāne ubho pi anāgāmiphale patiṭṭhahiṁsu. Satthā uṭṭhāyāsanā añjanavanam-eva agamāsi.

Bhikkhū dhammasabhāyaṁ sannisinnā kathaṁ samuṭṭhāpesuṁ: “Āvuso, brāhmaṇo ‘tathāgatassa pitā suddhodano, mātā mahāmāyā’ ti jānāti, jānanto va saddhiṁ brāhmaṇiyā tathāgataṁ ‘amhākaṁ putto’ ti vadati, satthā pi adhivāseti. Kiṁ nu kho kāraṇan”-ti? Satthā tesaṁ kathaṁ sutvā: “Bhikkhave, ubho pi te attano puttam-eva ‘putto’ ti vadantī” ti vatvā atītaṁ āhari.

Bhikkhave, ayaṁ brāhmaṇo atīte nirantaraṁ pañca jātisatāni mayhaṁ pitā ahosi, pañca jātisatāni cūḷapitā, pañca jātisatāni mahāpitā. Esā pi brāhmaṇī nirantaram-eva pañca jātisatāni mātā ahosi, pañca jātisatāni cūḷamātā, pañca jātisatāni mahāmātā. Evāhaṁ diyaḍḍhajātisahassaṁ brāhmaṇassa hatthe saṁvaḍḍho, diyaḍḍhajātisahassaṁ brāhmaṇiyā hatthe saṁvaḍḍhoti tīṇi jātisahassāni kathetvā abhisambuddho hutvā imaṁ gāthamāha.

1. Yasmiṁ mano nivisati, cittañcā pi pasīdati,
Adiṭṭhapubbake pose, kāmaṁ tasmim-pi vissase ti.

Tattha yasmiṁ mano nivisatī ti yasmiṁ puggale diṭṭhamatte yeva cittaṁ patiṭṭhāti. Cittañcā pi pasīdatī ti yasmiṁ diṭṭhamatte cittaṁ pasīdati, mudukaṁ hoti. Adiṭṭhapubbake pose ti pakatiyā tasmiṁ attabhāve adiṭṭhapubbe pi puggale. Kāmaṁ tasmim-pi vissase ti anubhūtapubbasineheneva tasmim-pi puggale ekaṁsena vissase, vissāsaṁ āpajjatiyevā ti attho.

Evaṁ {1.310} satthā imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā anusandhiṁ ghaṭetvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā brāhmaṇo ca brāhmaṇī ca ete eva ahesuṁ, putto pana aham-eva ahosin”-ti.

Sāketajātakavaṇṇanā aṭṭhamā