Ja 180: Duddadajātakavaṇṇanā

Duddadaṁ dadamānānan-ti idaṁ satthā jetavane viharanto gaṇadānaṁ ārabbha kathesi. Sāvatthiyaṁ kira dve sahāyakā kuṭumbiyaputtā chandakaṁ saṁharitvā sabbaparikkhāradānaṁ sajjetvā buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ nimantetvā sattāhaṁ mahādānaṁ pavattetvā sattame divase sabbaparikkhāre adaṁsu. Tesu gaṇajeṭṭhako satthāraṁ vanditvā ekamantaṁ nisīditvā: “Bhante, imasmiṁ dāne bahudāyakā pi atthi appadāyakā pi, tesaṁ sabbesam-pi ‘idaṁ dānaṁ mahapphalaṁ hotū”‘ ti dānaṁ niyyādesi. Satthā: “Tumhehi kho upāsakā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṁ datvā evaṁ niyyādentehi mahākammaṁ kataṁ, porāṇakapaṇḍitā pi dānaṁ datvā evam-eva niyyādiṁsū” ti vatvā tena yācito atītaṁ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṁ sabbasippāni uggaṇhitvā gharāvāsaṁ pahāya isipabbajjaṁ pabbajitvā gaṇasatthā hutvā himavantapadese ciraṁ vasitvā loṇambilasevanatthāya janapadacārikaṁ caramāno bārāṇasiṁ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase dvāragāme saparivāro bhikkhāya cari. Manussā bhikkhaṁ adaṁsu. Punadivase bārāṇasiyaṁ cari, manussā sampiyāyamānā bhikkhaṁ datvā gaṇabandhanena chandakaṁ saṁharitvā dānaṁ sajjetvā isigaṇassa mahādānaṁ pavattayiṁsu. Dānapariyosāne gaṇajeṭṭhako evam-eva vatvā imināva niyāmena dānaṁ niyyādesi. Bodhisatto: “Āvuso, cittappasāde sati appakaṁ nāma dānaṁ natthī” ti vatvā anumodanaṁ karonto imā gāthā avoca:

1. Duddadaṁ {2.86} dadamānānaṁ, dukkaraṁ kamma kubbataṁ,
Asanto nānukubbanti, sataṁ dhammo durannayo.

2. Tasmā satañca asataṁ, nānā hoti ito gati,
Asanto nirayaṁ yanti, santo saggaparāyaṇā ti.

Tattha duddadan-ti dānaṁ nāma lobhadosavasikehi apaṇḍitehi dātuṁ na sakkā, tasmā: “Duddadan”-ti vuccati. Taṁ dadamānānaṁ. Dukkaraṁ kamma kubbatan-ti tadeva dānakammaṁ sabbehi kātuṁ na sakkāti dukkaraṁ. Taṁ kurumānānaṁ. Asanto ti apaṇḍitā bālā. Nānukubbantī ti taṁ kammaṁ nānukaronti. Sataṁ dhammo ti paṇḍitānaṁ sabhāvo. Dānaṁ sandhāyetaṁ vuttaṁ. Durannayo ti phalasambandhavasena dujjāno, evarūpassa dānassa evarūpo phalavipāko hotīti duranubodho. Apica durannayo ti duradhigamo, apaṇḍitehi dānaṁ datvā dānaphalaṁ nāma laddhuṁ na sakkāti pi attho. Nānā ho ti ito gatī ti ito cavitvā paralokaṁ gacchantānaṁ paṭisandhiggahaṇaṁ nānā hoti. Asanto nirayaṁ yantī ti apaṇḍitā dussīlā dānaṁ adatvā sīlaṁ arakkhitvā nirayaṁ gacchanti. Santo saggaparāyaṇā ti paṇḍitā pana dānaṁ datvā sīlaṁ rakkhitvā uposathakammaṁ karitvā tīṇi sucaritāni pūretvā saggaparāyaṇā honti, mahantaṁ saggasukhasampattiṁ anubhavantīti.

Evaṁ bodhisatto anumodanaṁ katvā cattāro vassike māse tattheva vasitvā vassātikkame himavantaṁ gantvā jhānaṁ nibbattetvā aparihīnajjhāno brahmalokūpago ahosi.

Satthā imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā isigaṇo buddhaparisā ahosi, gaṇasatthā pana aham-eva ahosin”-ti.

Duddadajātakavaṇṇanā dasamā

Kalyāṇavaggo tatiyo

Tassuddānaṁ:

Kalyāṇadhammaṁ daddaraṁ, makkaṭi dubbhimakkaṭaṁ,
Ādiccupaṭṭhānañceva, kaḷāyamuṭṭhi tindukaṁ,
Kacchapaṁ satadhammañca, duddadanti ca te dasa.