Ja 294: Jambukhādakajātakavaṇṇanā

Koyaṁ bindussaro vaggū ti idaṁ satthā veḷuvane viharanto devadattakokālike ārabbha kathesi. Tadā hi devadatte parihīnalābhasakkāre kokāliko kulāni upasaṅkamitvā: “Devadattatthero nāma mahāsammatapaveṇiyā okkākarājavaṁse jāto asambhinnakhattiyavaṁse vaḍḍhito tipiṭakadharo jhānalābhī madhurakatho dhammakathiko, detha karotha therassā” ti devadattassa vaṇṇaṁ bhāsati. Devadatto pi: “Kokāliko udiccabrāhmaṇakulā nikkhamitvā pabbajito bahussuto dhammakathiko, detha karotha kokālikassā” ti kokālikassa vaṇṇaṁ bhāsati. Iti te aññamaññassa vaṇṇaṁ bhāsitvā kulagharesu bhuñjantā vicaranti. Athekadivasaṁ dhammasabhāyaṁ bhikkhū kathaṁ samuṭṭhāpesuṁ: “āvuso devadattakokālikā, aññamaññassa abhūtaguṇakathaṁ kathetvā bhuñjantā vicarantī” ti. Satthā āgantvā: “Kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā” ti pucchitvā: “Imāya nāmā” ti vutte: “Na, bhikkhave, idāneva te aññamaññassa abhūtaguṇakathaṁ kathetvā bhuñjanti, pubbepevaṁ bhuñjiṁsuyevā” ti vatvā atītaṁ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto aññatarasmiṁ jambuvanasaṇḍe rukkhadevatā hutvā {2.439} nibbatti. Tatreko kāko jambusākhāya nisinno jambupakkāni khādati. Atheko siṅgālo āgantvā uddhaṁ olokento kākaṁ disvā: “Yaṁnūnāhaṁ imassa abhūtaguṇakathaṁ kathetvā jambūni khādeyyan”-ti tassa vaṇṇaṁ kathento imaṁ gāthamāha.

1. Koyaṁ bindussaro vaggu, saravantānamuttamo,
Accuto jambusākhāya, moracchāpo va kūjatī ti.

Tattha bindussaro ti bindunā avisārena piṇḍitena sarena samannāgato. Vaggū ti madhurasaddo. Accuto ti na cuto sannisinno. Moracchāpo va kūjatī ti taruṇamoro va manāpena saddena: “Ko nāmeso kūjatī” ti vadati.

Atha naṁ kāko paṭipasaṁsanto dutiyaṁ gāthamāha.

2. Kulaputto va jānāti, kulaputtaṁ pasaṁsituṁ,
Byagghacchāpasarīvaṇṇa, bhuñja samma dadāmi te ti.

Tattha byagghacchāpasarīvaṇṇā ti tvaṁ amhākaṁ byagghapotakasamānavaṇṇo va khāyasi, tena taṁ vadāmi ambho byagghacchāpasarīvaṇṇa. Bhuñja, samma, dadāmi te ti vayassa yāvadatthaṁ jambupakkāni khāda, ahaṁ te dadāmīti.

Evañca pana vatvā jambusākhaṁ cāletvā phalāni pātesi. Atha tasmiṁ jamburukkhe adhivatthā devatā te ubho pi abhūtaguṇakathaṁ kathetvā jambūni khādante disvā tatiyaṁ gāthamāha.

3. Cirassaṁ vata passāmi, musāvādī samāgate,
Vantādaṁ kuṇapādañca, aññamaññaṁ pasaṁsake ti.

Tattha vantādan-ti paresaṁ vantabhattakhādakaṁ kākaṁ. Kuṇapādañcā ti kuṇapakhādakaṁ siṅgālañca.

Imañca pana gāthaṁ vatvā sā devatā bheravarūpārammaṇaṁ dassetvā te tato palāpesi.

Satthā {2.440} imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā siṅgālo devadatto ahosi, kāko kokāliko, rukkhadevatā pana aham-eva ahosin”-ti.

Jambukhādakajātakavaṇṇanā catutthā