Ja 315: Sabbamaṁsalābhajātakavaṇṇanā

Pharusā vata te vācā ti idaṁ satthā jetavane viharanto sāriputtattherena pītavirecanānaṁ dinnarasapiṇḍapātaṁ ārabbha kathesi. Tadā kira jetavane ekacce bhikkhū snehavirecanaṁ piviṁsu. Tesaṁ rasapiṇḍapātena attho hoti, gilānupaṭṭhākā: “Rasabhattaṁ āharissāmā” ti sāvatthiṁ pavisitvā odanikagharavīthiyaṁ piṇḍāya caritvā pi rasabhattaṁ alabhitvā nivattiṁsu. Thero divātaraṁ piṇḍāya pavisamāno te bhikkhū disvā: “Kiṁ, āvuso, atipageva nivattathā” ti pucchi. Te tamatthaṁ ārocesuṁ. Thero: “Tena hi ethā” ti te gahetvā {3.49} tam-eva vīthiṁ agamāsi, manussā pūretvā rasabhattaṁ adaṁsu. Gilānupaṭṭhākā rasabhattaṁ āharitvā gilānānaṁ adaṁsu, te paribhuñjiṁsu. Athekadivasaṁ dhammasabhāyaṁ bhikkhū kathaṁ samuṭṭhāpesuṁ: “Āvuso, thero kira pītavirecanānaṁ upaṭṭhāke rasabhattaṁ alabhitvā nikkhamante gahetvā odanikagharavīthiyaṁ caritvā bahuṁ rasapiṇḍapātaṁ pesesī” ti. Satthā āgantvā: “Kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā” ti pucchitvā: “Imāya nāmā” ti vutte: “Na, bhikkhave, idāni sāriputto va maṁsaṁ labhi, pubbe pi muduvācā piyavacanā vattuṁ chekā paṇḍitā labhiṁsū” ti vatvā atītaṁ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto seṭṭhiputto ahosi. Athekadivasaṁ eko migaluddako bahuṁ maṁsaṁ labhitvā yānakaṁ pūretvā: “Vikkiṇissāmī” ti nagaraṁ āgacchati. Tadā bārāṇasivāsikā cattāro seṭṭhiputtā nagarā nikkhamitvā ekasmiṁ maggasabhāgaṭṭhāne kiñci diṭṭhaṁ sutaṁ sallapantā nisīdiṁsu. Etesu eko seṭṭhiputto taṁ maṁsayānakaṁ disvā: “Etaṁ luddakaṁ maṁsakhaṇḍaṁ āharāpemī” ti āha. “Gaccha āharāpehī” ti. So taṁ upasaṅkamitvā: “Are, luddaka, dehi me maṁsakhaṇḍan”-ti āha. Luddako: “Mārisa, paraṁ kiñci yācantena nāma piyavacanena bhavitabbaṁ, tayā kathitavācāya anucchavikaṁ maṁsakhaṇḍaṁ labhissasī” ti vatvā paṭhamaṁ gāthamāha.

1. Pharusā vata te vācā, maṁsaṁ yācanako asi,
Kilomasadisī vācā, kilomaṁ samma dammi te ti.

Tattha kilomasadisī ti pharusatāya kilomasadisī. Kilomaṁ samma dammi te ti handa gaṇha, idaṁ te vācāya sadisaṁ kilomaṁ dammīti nirasaṁ nimaṁsalohitaṁ kilomakakhaṇḍaṁ ukkhipitvā adāsi.

Atha naṁ aparo seṭṭhiputto: “Kinti vatvā yācasī” ti pucchi. “Are” ti vatvāti. So: “Aham-pi naṁ yācissāmī” ti vatvā gantvā {3.50} “jeṭṭhabhātika, maṁsakhaṇḍaṁ me dehī” ti āha. Itaro: “Tava vacanasssa anucchavikaṁ maṁsakhaṇḍaṁ labhissasī” ti vatvā dutiyaṁ gāthamāha.

2. Aṅgametaṁ manussānaṁ, bhātā loke pavuccati,
Aṅgassa sadisī vācā, aṅgaṁ samma dadāmi te ti.

Tassattho: imasmiṁ loke manussānaṁ aṅgasadisattā aṅgametaṁ yadidaṁ bhātā bhaginīti, tasmā tavesā aṅgasadisī vācāti etissā anucchavikaṁ aṅgam-eva dadāmi teti. Evañca pana vatvā aṅgamaṁsaṁ ukkhipitvā adāsi.

Tam-pi aparo seṭṭhiputto: “Kinti vatvā yācasī” ti pucchi. “Bhātikā” ti vatvāti. So: “Aham-pi naṁ yācissāmī” ti vatvā gantvā: “Tāta, maṁsakhaṇḍaṁ me dehī” ti āha. Luddako tava vacanānūrūpaṁ lacchasī” ti vatvā tatiyaṁ gāthamāha.

3. Tātāti putto vadamāno, kampeti hadayaṁ pitu,
Hadayassa sadisī vācā, hadayaṁ samma dammi te ti.

Evañca pana vatvā hadayamaṁsena saddhiṁ madhuramaṁsaṁ ukkhipitvā adāsi.

Taṁ catuttho seṭṭhiputto: “Kinti vatvā yācasī” ti pucchi. So: “Tātā” ti vatvāti. So: “Aham-pi yācissāmī” ti vatvā gantvā: “Sahāya maṁsakhaṇḍaṁ me dehī” ti āha. Luddako: “Tava vacanānurūpaṁ lacchasī” ti vatvā catutthaṁ gāthamāha.

4. Yassa gāme sakhā natthi, yathāraññaṁ tatheva taṁ,
Sabbassa sadisī vācā, sabbaṁ samma dadāmi te ti.

Tassattho: yassa purisassa gāme sukhadukkhesu saha ayanato sahāyasaṅkhāto sakhā natthi, tassa taṁ ṭhānaṁ yathā amanussaṁ araññaṁ tatheva hoti, iti ayaṁ tava vācā sabbassa sadisī, sabbena attano santakena vibhavena sadisī, tasmā sabbam-eva imaṁ mama santakaṁ maṁsayānakaṁ dadāmi teti.

Evañca pana vatvā: “Ehi, samma, sabbam-eva idaṁ maṁsayānakaṁ tava gehaṁ āharissāmī” ti āha. Seṭṭhiputto tena yānakaṁ {3.51} pājāpento attano gharaṁ gantvā maṁsaṁ otārāpetvā luddakassa sakkārasammānaṁ katvā puttadārampissa pakkosāpetvā luddakammato apanetvā attano kuṭumbamajjhe vasāpento tena saddhiṁ abhejjasahāyo hutvā yāvajīvaṁ samaggavāsaṁ vasi.

Satthā imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā luddako sāriputto ahosi, sabbamaṁsalābhī seṭṭhiputto pana aham-eva ahosin”-ti.

Sabbamaṁsalābhajātakavaṇṇanā pañcamā