Ja 393: Vighāsādajātakavaṇṇanā

Susukhaṁ vata jīvantī ti idaṁ satthā pubbārāme viharanto keḷisīlake bhikkhū ārabbha kathesi. Tesu hi mahāmoggallānattherena pāsādaṁ kampetvā saṁvejitesu dhammasabhāyaṁ bhikkhū tesaṁ aguṇaṁ kathentā nisīdiṁsu. Satthā āgantvā: “Kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā” ti pucchitvā: “Imāya nāmā” ti vutte: “Na, bhikkhave, idāneva, pubbepete keḷisīlakāyevā” ti vatvā atītaṁ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto sakko ahosi. Atha aññatarasmiṁ kāsikagāme satta bhātaro kāmesu dosaṁ disvā nikkhamitvā isipabbajjaṁ pabbajitvā majjhāraññe vasantā yoge yogaṁ akatvā kāyadaḷhībahulā hutvā nānappakāraṁ kīḷaṁ kīḷantā cariṁsu. Sakko devarājā: “Ime saṁvejessāmī” ti suko hutvā tesaṁ vasanaṭṭhānaṁ āgantvā ekasmiṁ rukkhe nilīyitvā te saṁvejento paṭhamaṁ gāthamāha.

1. Susukhaṁ {3.311} vata jīvanti, ye janā vighāsādino,
Diṭṭheva dhamme pāsaṁsā, samparāye ca suggatī ti.

Tattha vighāsādino ti bhuttātirekaṁ bhuñjante sandhāyāha. Diṭṭheva dhamme ti ye evarūpā, te diṭṭheva dhamme pāsaṁsā, samparāye ca tesaṁ sugati hoti, sagge uppajjantīti adhippāyena vadati.

Atha tesu eko tassa vacanaṁ sutvā avasese āmantetvā dutiyaṁ gāthamāha.

2. Sukassa bhāsamānassa, na nisāmetha paṇḍitā,
Idaṁ suṇātha sodariyā, amhevāyaṁ pasaṁsatī ti.

Tattha bhāsamānassā ti mānusikāya vācāya bhaṇantassa. Na nisāmethā ti na suṇātha. Idaṁ suṇāthā ti idamassa vacanaṁ suṇātha. Sodariyā ti samāne udare vutthabhāvena te ālapanto āha.

Atha ne paṭikkhipanto suko tatiyaṁ gāthamāha.

3. Nāhaṁ tumhe pasaṁsāmi, kuṇapādā suṇātha me,
Ucchiṭṭhabhojino tumhe, na tumhe vighāsādino ti.

Tattha kuṇapādā ti kuṇapakhādakāti te ālapati.

Te tassa vacanaṁ sutvā sabbe pi catutthaṁ gāthamāhaṁsu:

4. Sattavassā pabbajitā, majjhāraññe sikhaṇḍino,
Vighāseneva yāpentā, mayañce bhoto gārayhā,
Ke nu bhoto pasaṁsiyā ti.

Tattha sikhaṇḍino ti cūḷāya samannāgatā. Vighāsenevā ti ettakaṁ kālaṁ satta vassāni sīhabyagghavighāseneva yāpentā yadi bhoto gārayhā, atha ke nu te pasaṁsiyāti.

Te lajjāpento mahāsatto pañcamaṁ gāthamāha.

5. Tumhe sīhānaṁ byagghānaṁ, vāḷānañcāvasiṭṭhakaṁ,
Ucchiṭṭheneva yāpentā, maññivho vighāsādino ti.

Tattha vāḷānañcāvasiṭṭhakan-ti sesavāḷamigānañca avasiṭṭhakaṁ ucchiṭṭhabhojanaṁ.

Taṁ {3.312} sutvā tāpasā: “Sace mayaṁ na vighāsādā, atha ke carahi te vighāsādā” ti? Atha tesaṁ so tamatthaṁ ācikkhanto chaṭṭhaṁ gāthamāha.

6. Ye brāhmaṇassa samaṇassa, aññassa vā vanibbino,
Datvāva sesaṁ bhuñjanti, te janā vighāsādino ti.

Tattha vanibbino ti taṁ taṁ bhaṇḍaṁ yācanakassa. Evaṁ te lajjāpetvā mahāsatto sakaṭṭhānam-eva gato.

Satthā imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā satta bhātaro ime keḷisīlakā bhikkhū ahesuṁ, sakko pana aham-eva ahosin”-ti.

Vighāsādajātakavaṇṇanā aṭṭhamā