Ja 464: Cūḷakuṇālajātakavaṇṇanā

Luddhānaṁ {4.144} lahucittānanti idaṁ jātakaṁ kuṇālajātake (Ja. 536) āvi bhavissati,

Aparā pi atīte brahmadattassa bhariyā piṅgiyānī nāma aggamahesī sīhapañjaraṁ vivaritvā olokentī maṅgalaassagopakaṁ disvā rañño niddupagamanakāle vātapānena oruyha tena saddhiṁ aticaritvā puna pāsādaṁ āruyha gandhehi sarīraṁ ubbaṭṭetvā raññā saddhiṁ nipajji. Athekadivasaṁ rājā: “Kiṁ nu kho deviyā aḍḍharattasamaye niccaṁ sarīraṁ sītaṁ hoti, pariggaṇhissāmi nan”-ti ekadivasaṁ niddupagato viya hutvā taṁ uṭṭhāya gacchantiṁ anugantvā assabandhena saddhiṁ aticarantiṁ disvā nivattitvā sayanaṁ abhiruhi. Sā pi aticaritvā āgantvā cūḷasayanake nipajji. Punadivase rājā amaccagaṇamajjhe yeva taṁ pakkosāpetvā taṁ kiccaṁ āvikatvā: “Sabbāva itthiyo pāpadhammā” ti tassā vadhabandhachejjabhejjārahaṁ dosaṁ khamitvā ṭhānā cāvetvā aññaṁ aggamahesiṁ akāsi. Tadā kuṇālo rājā brahmadatto ahosi, tena taṁ attanā diṭṭhaṁ āharitvā dassento gāthamāha.

Piṅgiyānī sabbalokissarassa, rañño piyā brahmadattassa bhariyā,
Avācarī paṭṭhavasānugassa, taṁ vā pi sā nājjhagā kāmakāminī ti.

Evaṁ pāpadhammā itthiyoti atītavatthūhi {5.445} itthīnaṁ dosaṁ kathetvā aparena pi pariyāyena tāsaṁ dosam-eva kathento āha:

1. Luddhānaṁ lahucittānaṁ, akataññūna dubbhinaṁ,
Nādevasatto puriso, thīnaṁ saddhātumarahati.

2. Na tā pajānanti kataṁ na kiccaṁ, na mātaraṁ pitaraṁ bhātaraṁ vā,
Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṁ vajanti.

3. Cirānuvuṭṭham-pi piyaṁ manāpaṁ, anukampakaṁ pāṇasamam-pi bhattuṁ,
Āvāsu kiccesu ca naṁ jahanti, tasmāhamitthīnaṁ na vissasāmi.

4. Thīnañhi cittaṁ yathā vānarassa, kannappakannaṁ yathā rukkhachāyā,
Calācalaṁ hadayamitthiyānaṁ, cakkassa nemi viya parivattati.

5. Yadā tā passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṁ purisassa vittaṁ,
Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṁ, kambojakā jalajeneva assaṁ.

6. Yadā na passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṁ purisassa vittaṁ,
Samantato naṁ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragato va kullaṁ.

7. Silesūpamā sikhiriva sabbabhakkhā, tikkhamāyā nadīriva sīghasotā,
Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakulaṁ parañca.

8. Na tā ekassa na dvinnaṁ, āpaṇo va pasārito,
Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṁ jālena bādhaye.

9. Yathā {5.446} nadī ca pantho ca, pānāgāraṁ sabhā papā,
Evaṁ lokitthiyo nāma, velā tāsaṁ na vijjati.

10. Ghatāsanasamā etā, kaṇhasappasirūpamā,
Gāvo bahi tiṇasseva, omasanti varaṁ varaṁ.

11. Ghatāsanaṁ kuñjaraṁ kaṇhasappaṁ, muddhābhisittaṁ pamadā ca sabbā,
Ete naro niccayato bhajetha, tesaṁ have dubbidu sabbabhāvo.

12. Naccantavaṇṇā na bahūna kantā, na dakkhiṇā pamadā sevitabbā,
Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbā ti.

Cūḷakuṇālajātakavaṇṇanā paṭhamā