[IV. Rājagahe]
39: Bimbisārasamāgamakathā
Atha kho Bhagavā Gayāsīse yathābhirantaṁ viharitvā, yena Rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi, mahatā Bhikkhusaṅghena saddhiṁ, bhikkhusahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi.
Atha kho Bhagavā, anupubbena cārikaṁ caramāno, yena Rājagahaṁ tad-avasari. Tatra sudaṁ Bhagavā Rājagahe viharati, Laṭṭhivane PTS, Thai:
Assosi kho Rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro: “Samaṇo khalu bho Gotamo Sakyaputto Sakyakulā pabbajito, Rājagahaṁ anuppatto Rājagahe viharati, Laṭṭhivane Suppatiṭṭhe Cetiye. Taṁ kho pana Bhagavantaṁ Gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
‘Iti pi so Bhagavā Arahaṁ Sammāsambuddho, vijjācaraṇasampanno Sugato lokavidū, anuttaro purisadammasārathī, ChS: -
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ Samārakaṁ Sabrahmakaṁ, sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ, sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So Dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ, majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ; sātthaṁ sabyañjanaṁ; kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṁ Arahataṁ dassanaṁ hotī.” ti
Atha kho Rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro, dvādasanahutehi Māgadhikehi brāhmaṇagahapatikehi parivuto yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā, ekam-antaṁ nisīdi.
Te pi kho dvādasanahutā Māgadhikā brāhmaṇagahapatikā, appekacce Bhagavantaṁ abhivādetvā, ekam-antaṁ nisīdiṁsu. Appekacce Bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā, ekam-antaṁ nisīdiṁsu. Appekacce yena Bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā, ekam-antaṁ nisīdiṁsu. Appekacce Bhagavato nāmagottaṁ sāvetvā, ekam-antaṁ nisīdiṁsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekam-antaṁ nisīdiṁsu.
Atha kho tesaṁ dvādasanahutānaṁ Māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ etad-ahosi: “Kiṁ nu kho Mahāsamaṇo Uruvelakassape brahmacariyaṁ carati, udāhu Uruvelakassapo Mahāsamaṇe brahmacariyaṁ caratī?” ti
Atha kho Bhagavā tesaṁ dvādasanahutānaṁ Māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ cetasā cetoparivitakkam-aññāya, āyasmantaṁ Uruvelakassapaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Tuṭṭhubha Tuṭṭhubha throughout except for one line in Jagatī.
“Kim-eva disvā Uruvelavāsī, Thai:
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
Pahāsi aggiṁ kisako vadāno?
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Pucchāmi taṁ Kassapa etam-atthaṁ,
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
Kathaṁ pahīnaṁ tava aggihuttan?”-ti ChS: -
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
“Rūpe ca sadde ca atho rase ca,
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Kāmitthiyo cābhivadanti yaññā.
−−⏑−¦⏑,⏑⏑¦−⏑−−
‘Etaṁ malan’-ti upadhīsu ñatvā,
−−⏑−¦−,⏑−¦−⏑−−
Tasmā na yiṭṭhe na hutte PTS, Thai write:
−⏑⏑−⏑¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī The opening is very poor here, with no easy way to repair the metre.
“Ettha ca ChS:
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
“Rūpesu saddesu atho rasesu,
⏑⏑−−⏑,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Atha ko carahi BJT:
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Rato mano Kassapa brūhi metan.”-ti Thai omits:
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
“Disvā padaṁ santam-anūpadhīkaṁ,
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ,
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
Anaññathābhāvim-anaññaneyyaṁ,
−−⏑−¦−,⏑−¦−⏑−−
Tasmā na yiṭṭhe na hutte arañjin.”-ti
Atha kho āyasmā Uruvelakassapo uṭṭhāyāsanā, ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā, Bhagavato pādesu sirasā nipatitvā, Bhagavantaṁ etad-avoca: “Satthā me Bhante Bhagavā sāvakoham-asmi, Satthā me Bhante Bhagavā sāvakoham-asmī.” ti
Atha kho tesaṁ dvādasanahutānaṁ Māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ etad-ahosi: “Uruvelakassapo Mahāsamaṇe brahmacariyaṁ caratī.” ti
Atha kho Bhagavā tesaṁ dvādasanahutānaṁ Māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ cetasā cetoparivitakkam-aññāya, anupubbikathaṁ kathesi, seyyathīdaṁ: dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ, kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, nekkhamme BJT adds:
Yadā te Bhagavā aññāsi kallacitte muducitte, vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā Buddhānaṁ sāmukkaṁsikā Dhammadesanā taṁ pakāsesi: Dukkhaṁ Samudayaṁ Nirodhaṁ Maggaṁ.
Seyyathā pi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammad-eva rajanaṁ paṭiggaṇheyya, evam-eva ekādasanahutānaṁ Māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ, Bimbisārappamukkhānaṁ BJT, PTS: -
“Yaṁ kiñci samudayadhammaṁ,
sabban-taṁ nirodhadhamman.”-ti
ekanahutaṁ upāsakattaṁ paṭivedesi.
Atha kho Rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro, diṭṭhadhammo pattadhammo, viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṁkatho, vesārajjappatto aparappaccayo Satthusāsane Bhagavantaṁ etad-avoca: “Pubbe me Bhante kumārassa sato pañca assāsakā ahesuṁ te me etarahi samiddhā.
Pubbe me Bhante kumārassa sato etad-ahosi: ‘Aho vata maṁ rajje abhisiñceyyun’ ti - ayaṁ kho me Bhante paṭhamo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.
‘Tassa ca me vijitaṁ Arahaṁ Sammāsambuddho okkameyyā’ ti - ayaṁ kho me Bhante dutiyo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.
‘Tañ-cāhaṁ Bhagavantaṁ payirupāseyyan’-ti - ayaṁ kho me Bhante tatiyo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.
‘So ca me Bhagavā dhammaṁ deseyyā’ ti - ayaṁ kho me Bhante catuttho assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.
‘Tassa cāhaṁ Bhagavato Dhammaṁ ājāneyyan’-ti - ayaṁ kho me Bhante pañcamo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.
Pubbe me Bhante kumārassa sato ime pañca assāsakā ahesuṁ te me etarahi samiddhā. Abhikkantaṁ Bhante! Abhikkantaṁ Bhante! Seyyathā pi Bhante nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telappajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhintī,’ ti evam-evaṁ PTS:
Esāhaṁ Bhante Bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi, Dhammañ-ca Bhikkhusaṅghañ-ca. Upāsakaṁ maṁ BJT adds:
Adhivāsetu ca Thai omits: