Udānavarga Home Page Next Varga
1: Anityavarga
−⏑−−¦⏑−−⏑¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− pathyā Śloka All Śloka lines should be understood as the pathyā (normal) form of the metre unless otherwise indicated.01
stīnamiddhaṁ vinodyeha saṁpraharṣya ca mānasam |
⏑⏑−−¦⏑−−⏑¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
śṇutemaṁ pravakṣyāmi udānaṁ jinabhāṣitam || 1.1 [1]
−⏑−−¦⏑⏑⏑−¦¦−−−−¦⏑−⏑− navipulā
evam uktaṁ bhagavatā sarvābhijñena tāyinā |
⏑⏑−⏑¦−−⏑−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑− tavipulā This is an example of the very rare tavipulā.02
anukampakenarṣiṇā śarīrāntimadhāriṇā || 1.2 [2]
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−¦⏑−⏑− We have to understand a svarabhatti vowel in utpādaviyadharmiṇaḥ to correct the metre.03
anityā bata saṁskārā utpādavyadharmiṇaḥ ||
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
utpadya hi nirudhyante teṣāṁ vyupaśamaḥ sukham || 1.3 [3]
−⏑−−¦⏑−−⏑¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
ko nu harṣaḥ ka ānanda evaṁ prajvalite sati |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
andhakāraṁ praviṣṭāḥ stha pradīpaṁ na gaveṣatha || 1.4 [4]
−−−⏑¦⏑−−⏑¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
yānīmāny apaviddhāni vikṣiptāni diśo diśam |
−−⏑−¦−,−−⏑¦¦−⏑−−¦⏑−⏑− mavipulā
kāpotavarṇāny asthīni tāni dṣṭveha kā ratiḥ || 1.5 [5]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
yām eva prathamāṁ rātriṁ garbhe vasati mānavaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑⏑−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
aviṣṭhitaḥ sa vrajati gataś ca na nivartate || 1.6 [6]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
sāyam eke na dśyante kālyaṁ dṣṭā mahājanāḥ |
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
kālyaṁ caike na dṣṭante sāyaṁ dṣṭā mahājanāḥ || 1.7 [7]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
tatra ko viśvasen martyo daharo 'smīti jīvite |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
daharāpi mriyante hi narā nāryaś ca-n-ekaśaḥ || 1.8 [8]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
garbha eke vinaśyante tathaike sūtikākule |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
parisptās tathā hy eke tathaike paridhāvinaḥ || 1.9 [9]
−⏑−−,¦−⏑−−¦¦−⏑−⏑¦⏑⏑⏑− ravipulā We need to read madhyamapūruṣāḥ here to correct the metre, but there is no v.l. to give the reading.04
ye ca vddhā ye ca dahrā ye ca madhyamapuruṣāḥ |
⏑⏑−−,¦−⏑−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− ravipulā
anupūrvaṁ pravrajanti phalaṁ pakvaṁ va bandhanāt || 1.10 [10]
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā -kv- in pakvānāṁ makes position here, giving mavipulā.05
yathā phalānāṁ pakvānāṁ nityaṁ patanato bhayam |
−−−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
evaṁ jātasya martyasya nityaṁ maraṇato bhayam || 1.11 [11]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yathāpi kumbhakāreṇa mttikābhājanaṁ ktam |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
sarvaṁ bhedanaparyantam evaṁ martyasya jīvitam || 1.12 [12]
⏑−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−⏑⏑−¦⏑−⏑− bhavipulā Line b has light syllables in 2nd & 3rd positions. Ja 538.106 reads: yaṁ yadevūpaviyyati, which avoids the opening.06
yathāpi tantre vitate yad yad utaṁ samupyate |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− Note that bhavati must be read as three syllables here, although the parallel at Ja 538.106 reads: appakaṁ hoti vetabbaṁ.07
alpaṁ bhavati vātavyam evaṁ martyasya jīvitam || 1.13 [13]
⏑−⏑⏑¦[⏑−−−¦¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
yathāpi va . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
[⏓⏓⏓]⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− Here I read bhavati as bhoti in line with the way it is usually read in this position, though the line being fragmentary, we cannot be sure how it should be scanned.08
. . . . . ghatano bhavati evaṁ martyasya jīvitam || 1.14 [14]
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− ravipulā
yathā nadī pārvatīyā gacchate na nivartate |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
evam āyur manuṣyāṇāṁ gacchate na nivartate || 1.15 [15]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
kisaraṁ ca parittaṁ ca tac ca duḥkhena saṁyutam |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
udake daṇḍarājīva kṣipram eva vinaśyati || 1.16 [16]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
yathā daṇḍena gopālo gāḥ prāpayati gocaram |
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
evaṁ rogair jarāmtyuḥ āyuḥ prāpayate nṇām || 1.17 [17]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
atiyānti hy ahorātrā jīvitaṁ coparudhyate |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
āyuḥ kṣīyati martyānāṁ kunadīṣu yathaudakam || 1.18 [18]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−]¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
. . . . . . . . . . . . . . . . . jīvitaṁ coparudhyate |.
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . || 1.18A [19]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
dīrghā jāgarato rātrir dīrghaṁ śrāntasya yojanam |
−−−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
dīrgho bālasya saṁsāraḥ saddharmam avijānataḥ || 1.19 [20]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
putro me 'sti dhanaṁ me 'stīty evaṁ bālo vihanyate |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
ātmaiva hy ātmano nāsti kasya putraḥ kuto dhanam || 1.20 [21]
⏑⏑−[⏓¦⏑−−−¦¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
maraṇe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . || 1.20A [22]
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
anekāni sahasrāṇi naranārīśatāni ca |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
bhogāṁ vai samudānīya vaśaṁ gacchanti mtyunaḥ || 1.21 [23]
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− bhavipulā
sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
saṁyogā viprayogāntā maraṇāntaṁ hi jīvitam || 1.22 [24]
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
sarve satvā mariṣyanti maraṇāntaṁ hi jīvitam |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
yathākarma gamiṣyanti puṇyapāpaphalopagāḥ || 1.23 [25]
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
narakaṁ pāpakarmāṇaḥ ktapuṇyās tu sadgatim |
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
anye tu mārgaṁ bhāvyeha nirvāsyanti nirāsravāḥ || 1.24 [26]
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
naivāntarīkṣe na samudramadhye
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
na parvatānāṁ vivaraṁ praviśya |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
na vidyate 'sau pthivīpradeśo
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
yatra sthitaṁ na prasaheta mtyuḥ || 1.25 [27]
−−⏑−¦−,⏑−¦−⏑−⏑− Jagatī The 1st line here is in Jagatī metre, the others are in Triṣṭubh. We should understand pr- as not making position in the 2nd line, and read gamiṣyantĭ m.c. to avoid the break −−⏑, though in Pāḷi that break is found occasionally, usually after a word-break at the 5th, as here.09
ye ceha bhūtā bhaviṣyanti vā punaḥ
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−− Triṣṭubh x 3
sarve gamiṣyanti prahāya deham |
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
tāṁ sarvahāniṁ kuśalo viditvā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
dharme sthito brahmacaryaṁ careta || 1.26 [28]
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−⏑− Jagatī x 2
jīrṇaṁ ca dṣṭveha tathaiva rogiṇaṁ
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑−
mtaṁ ca dṣṭvā vyapayātacetasam |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh x 2
jahau sa dhīro ghabandhanāni
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
kāmā hi lokasya na supraheyāḥ | 1.27 [29]
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
jīryanti vai rājarathāḥ sucitrā
⏑−⏑−¦−,[⏑]⏑⏑¦−⏑−− We need to read śarīram pi here to give a correct reading metrically.10
hy atho śarīram api jarām upaiti |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
satāṁ tu dharmo na jarām upaiti
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
santo hi taṁ satsu nivedayanti || 1.28 [30]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑−
dhik tvām astu jare grāmye virūpakaraṇī hy asi |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
tathā manoramaṁ bimbaṁ jarayā hy abhimarditam || 1.29 [31]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
yo 'pi varṣaśataṁ jīvet so 'pi mtyuparāyaṇaḥ |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
anu hy enaṁ jarā hanti vyādhir vā yadi vāntakaḥ || 1.30 [32]
⏑−⏑−¦⏑,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
sadā vrajanti hy anivartamānā
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
divā ca rātrau ca vilujyamānāḥ |
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
matsyā ivātīva hi tapyamānā
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− ī in jātī- is m.c., though the break ⏑,⏑⏑ is found in the Triṣṭubh verses as in line a of this verse.11
duḥkhena jātīmaraṇena yuktāḥ || 1.31 [33]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . || 1.31A [34]
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
āyur divā ca rātrau ca caratas tiṣṭhatas tathā |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
nadīnāṁ vā yathā sroto gacchate na nivartate || 1.32 [35]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
yeṣāṁ rātridivāpāye hy āyur alpataraṁ bhavet |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
alpodake va matsyānāṁ kā nu teṣāṁ ratir bhavet || 1.33 [36]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
parijīrṇam idaṁ rūpaṁ roganīḍaṁ prabhaṅguram |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
bhetsyate pūty asaṁdehaṁ maraṇāntaṁ hi jīvitam || 1.34 [37]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
aciraṁ bata kāyo 'yaṁ pthivīm adhiśeṣyate |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
śunyo vyapetavijñāno nirastaṁ vā kaḍaṅgaram || 1.35 [38]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
kim anena śarīreṇa sravatā pūtinā sadā |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑−
nityaṁ rogābhibhūtena jarāmaraṇabhīruṇā || 1.36 [39]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
anena pūtikāyena hy ātureṇa prabhaṅguṇā |
⏑−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
nigacchatha parāṁ śāntiṁ yogakṣemam anuttaram || 1.37 [40]
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
iha varṣaṁ kariṣyāmi hemantaṁ grīṣmam eva ca |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
bālo vicintayaty evam antarāyaṁ na paśyati || 1.38 [41]
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
taṁ putrapaśusaṁmattaṁ vyāsaktamanasaṁ naram |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
suptaṁ grāmaṁ mahaughaiva mtyur ādāya gacchati || 1.39 [42]
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− mavipulā
na santi putrās trāṇāya na pitā nāpi bāndhavāḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
antakenābhibhūtasya na hi trāṇā bhavanti te || 1.40 [43]
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− mavipulā
idaṁ ktaṁ me kartavyam idaṁ ktvā bhavaṣyati |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
ity evaṁ spondato martyāṁ jarā mtyuś ca mardati || 1.41 [44]
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
tasmāt sadā dhyānaratāḥ samāhitā
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
hy ātāpino jātijarāntadarśinaḥ |
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑−
māraṁ sasainyaṁ hy abhibhūya bhikṣavo
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑−
bhaveta jātīmaraṇasya pāragāḥ || 1.42 [45]
|| anityavargaḥ 1 || ||
Udānavarga Home Page Next Varga